Prof. Dr. Ceyhun Elgin, katılım bankacılığındaki “kâr payı–faiz eşdeğerliği” tartışmasını gündeme taşıyarak sistemin pratikte faizli kredi mekanizmasını taklit ettiğini ifade etti.
“Banka malı peşin alıp müşteriye vadeli satıyor”
Elgin, işlemlerin yaklaşık yüzde 90’ının “Murabaha” yöntemiyle gerçekleştirildiğine dikkat çekerek, “Banka malı peşin alıp müşteriye vadeli satıyor. Bu durumda nakit akışı faizli krediyle neredeyse tıpatıp aynı oluyor. İktisatçılar buna ‘eşdeğerlik’ diyor” ifadelerini kullandı.
Merkez Bankası’nın politika faiziyle katılım bankalarının açıkladığı kâr payı oranlarının birebir aynı doğrultuda hareket ettiğini belirten Elgin, bunun nedenini “Profit Smoothing” (kâr dengeleme) mekanizmasıyla açıkladı. Elgin’e göre bankalar, müşteriyi kaybetmemek için kâr payını piyasa faizine benzetmek amacıyla rezervlerinden ekleme yapıyor.
Prof. Elgin ayrıca, piyasada sıkça kullanılan Teverruk yönteminin de aslında nakit kredi vermenin dolaylı bir yolu olduğunu ifade ederek, “Londra Metal Borsası üzerinden yapılan ama fiilen el değiştirmeyen işlemler tamamen bir kredi simülasyonudur” dedi.
“Sistem faizsiz kalabilmek için faizi taklit eden yollar üretmek zorunda kalıyor”
Sistemin ana sorumlusu olarak bankaları değil ekonomik yapıyı işaret eden Elgin, paylaşımını şu sözlerle tamamladı:
“Faizin ve enflasyonun belirlediği bir piyasada faaliyet gösterip ‘ıslanmayacağım’ diyemezsiniz. Sistem faizsiz kalabilmek için faizi taklit eden yollar üretmek zorunda kalıyor.”
Adı “Kar Payı” ama oranı faizle birebir aynı. 📉📈 Peki bu bir tesadüf mü, yoksa matematiksel bir zorunluluk mu? Bugün Kayıtdışı İktisat’ta “kaputu açıyoruz”. Katılım Bankacılığının perde arkasındaki mekanizmayı, Murabaha’yı ve o meşhur “benzerliği” verilerle anlattım. pic.twitter.com/SvzBxCqhdR
— Ceyhun Elgin (@CeyhunElgin) November 29, 2025


