Nöbetçi Eczaneler
BirGün gazetesi yazarı Prof. Dr. Aziz Çelik, emekli aylıklarına yönelik gündemdeki olası düzenlemeleri kaleme aldığı yazısında değerlendirdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın emeklilerin durumunun iyileştirileceğine ilişkin açıklamalarını ele alan Çelik, kamuoyunda oluşturulan yüksek zam beklentilerinin bütçe teklifindeki karşılığının oldukça sınırlı olduğunu belirtti.
Çelik, özellikle 65 yaş üstü emeklilere daha fazla artış yapılması, ev sahipliği, ek gelir ve hane gelirinin düzenlemede ölçüt olarak kullanılacağına ilişkin kulis haberlerine dikkat çekti. Bu yaklaşımın emekli aylıklarını sosyal güvenlik hakkı olmaktan çıkararak muhtaçlık esaslı sosyal yardıma dönüştürme riski taşıdığını ifade etti.
“Emekliye refah değil, harçlık çıkar”
2027 bütçe teklifindeki sosyal güvenlik ödeneklerini değerlendiren Çelik, söz konusu kalemin 1 trilyon 872 milyar liradan 2 trilyon 887 milyar liraya yükseldiğini, artışın yaklaşık yüzde 54 olduğunu aktardı. Ancak bu kaynağın yalnızca emekli aylıklarına yapılacak ilave artış için ayrılmadığını vurguladı.
SGK katkıları, bayram ikramiyeleri, sağlık harcamaları ve enflasyon farklarının da aynı bütçe kaleminden karşılanacağını belirten Çelik, bütçedeki artışın tamamının emeklilere dağıtılması durumunda dahi kişi başına aylık yaklaşık 5 bin liralık bir karşılık ortaya çıkacağını kaydetti.
Çelik, 50 bin lira seviyesine çıkacağı yönündeki iddiaların gerçekçi olmadığını savunarak olası düzenlemenin birkaç bin liralık ilave artışla sınırlı kalabileceğini belirtti.
“Emekli aylığı sosyal yardıma dönüştürülmemeli”
Çelik’in yazısında öne çıkardığı başlıklardan biri de emekli aylıklarının yaş ve yoksulluk kriterlerine göre belirlenmesi ihtimali oldu.
65 yaşın altındaki emeklilerin çalışarak ek gelir elde edebileceği gerekçesiyle farklı bir değerlendirmeye tabi tutulmasının adaletsizlik yaratacağını belirten Çelik; ev sahibi olma, ek gelir ve hane geliri gibi kriterlerin emeklilik hakkının niteliğini değiştirebileceğini ifade etti.
Emekli aylığının yıllarca çalışmanın ve ödenen primlerin karşılığı olduğunu hatırlatan Çelik, sosyal yardım ile emekli aylığının birbirinden farklı kavramlar olduğuna dikkat çekti. Böyle bir sistemin hayata geçirilmesi halinde emekliler arasında yaş, gelir ve mülkiyet durumuna göre yeni ayrımlar oluşabileceğini savundu.
“Emeklilik sisteminde üçüncü tahribat kapıda”
Türkiye’deki emeklilik sisteminin geçmişte iki büyük değişiklikle tahribata uğradığını belirten Çelik, 1999 yılında 4447 sayılı Kanun’la emeklilik yaşının yükseltildiğini, 2008 yılında ise 5510 sayılı Kanun’la aylık bağlama oranlarının düşürüldüğünü hatırlattı.
Çelik, bugün gündeme gelen yaş ve muhtaçlık kriterlerine dayalı düzenleme ihtimalini emeklilik sistemindeki üçüncü büyük tahribat olarak değerlendirdi. Emekli aylıklarının yetersizliğinin sosyal yardımlarla giderilmeye çalışılmasının hak temelli sosyal güvenlik anlayışından uzaklaşılması anlamına geleceğini vurguladı.
Emekliler için altı maddelik çözüm önerisi
Emeklilerin yaşadığı ekonomik sorunların geçici zamlarla çözülemeyeceğini belirten Çelik, kalıcı çözüm için şu önerileri sıraladı:
- Aylık bağlama oranlarının yükseltilmesi.
- Millî gelir artışının tamamının emekli aylıklarına yansıtılması.
- En düşük emekli aylığının insanca yaşamaya yetecek seviyeye çıkarılması.
- Emekliler arasındaki maaş farklılıklarının giderilmesi için intibak yasasının çıkarılması.
- 2023 yılında gündeme gelen seyyanen zammın memur emeklilerine de yansıtılması.
- Emeklilikte yaşanan eşitsizliklerin giderilmesi ve kademeli emeklilik düzenlemesi yapılması.
tclira.com