enezuela’da yıllık enflasyonun yüzde 400 seviyelerine ulaşması ve bolivarın hızla değer kaybetmesi, ülke yönetimini para biriminde köklü bir değişikliği gündeme almaya itti. Ekonomi yönetiminde, bolivarın tamamen tedavülden kaldırılarak ABD dolarının resmi para birimi olarak kullanılmasına yönelik bir plan değerlendiriliyor. Hayata geçirilmesi halinde bu adım, 1999’da euroya geçişten bu yana dünyanın en büyük para birimi değişimlerinden biri olacak.
Johns Hopkins Üniversitesi Uygulamalı Ekonomi Profesörü Steve Hanke, Venezuela ekonomisinin istikrara kavuşması için kapsamlı bir dolarizasyon programı önerdi. Venezuela Ulusal Meclisi’ndeki üst düzey bir yetkiliye danışmanlık yapan Hanke’nin planında, bolivarın kaldırılması ve ABD dolarının resmi para birimi olarak kabul edilmesi yer alıyor.
Planın uygulanmasıyla mevcut yapısıyla Venezuela Merkez Bankası’nın da devre dışı bırakılması öngörülüyor. Böylece kamu harcamalarını finanse etmek amacıyla kontrolsüz para basılmasının önüne geçilmesi ve enflasyonun düşürülmesi hedefleniyor.
Hanke’den geçmiş örnekler
Hanke, ekonomik toparlanmanın öncelikli koşulunun fiyat istikrarının sağlanması olduğunu savunuyor. Daha önce Karadağ’ın 1999’da Yugoslav dinarından Alman markına geçişinde ve Ekvador’un 2000 yılında sucreyi terk ederek ABD dolarını kullanmaya başlamasında görev alan Hanke, Zimbabve’nin hiperenflasyonla mücadelesinde de danışmanlık yaptı.
Profesör, Venezuela için benzer bir para reformunu 1990’ların ortasında da gündeme getirdiğini ancak dönemin parlamentosundan destek alamadığını belirtti. Hanke, mevcut şartlar nedeniyle resmi dolarizasyona geçiş ihtimalini yüzde 50 ile yüzde 80 arasında değerlendiriyor.
Dolar kullanımı zaten yaygın
Venezuela’da dolarizasyonun önemli ölçüde kendiliğinden gerçekleşmiş olması, olası resmi geçişin en önemli avantajlarından biri olarak görülüyor. Bolivarın son bir yılda dolar karşısında yaklaşık yüzde 78 değer kaybetmesi, ülkede mal ve hizmet alışverişlerinde dolar kullanımını yaygınlaştırdı.
Devlet çalışanları, kamu yardımı alanlar ve emekliler dışındaki kesimlerin önemli bölümünün ticari işlemlerini dolar üzerinden gerçekleştirdiği belirtiliyor. Bu nedenle resmi dolarizasyon, büyük ölçüde mevcut ekonomik uygulamanın yasal hale getirilmesi anlamına gelecek.
Ancak bu adımın önemli riskleri de bulunuyor. Venezuela’nın bağımsız para politikası yürütme imkanı ortadan kalkarken ülke, faiz ve para politikası açısından ABD Merkez Bankası’nın kararlarına bağımlı hale gelecek. Ayrıca finansal kriz dönemlerinde merkez bankasının son kredi mercii olarak hareket etme kapasitesi de ortadan kalkacak.
Hedef yabancı yatırımı ve büyümeyi artırmak
Hanke, dolarizasyonun fiyat istikrarının yanı sıra Venezuela’nın özellikle petrol sektörüne yabancı sermaye çekmesine yardımcı olabileceğini düşünüyor. Yaklaşık 250 milyar dolarlık borcu bulunan ve borç stokunun GSYH’ye oranı yüzde 150’ye ulaşan Venezuela için petrol üretiminin artırılması, döviz gelirlerinin yükselmesi açısından kritik önem taşıyor.
Enflasyonun gerilemesiyle faizlerin düşmesi, kredi kullanımının artması ve konut başta olmak üzere özel sektör yatırımlarının canlanması bekleniyor. Reformun hızlı şekilde hayata geçirilmesi halinde Venezuela ekonomisinin bu yılki daralmanın ardından gelecek yıl yeniden büyümeye başlaması hedefleniyor.
tclira.com


