Doç. Dr. Oğuz Demir bugünkü değerlendirmesinde “İki Ülke, İki Kriz, İki Sonuç” başlıklı dikkat çeken bir konuyu ele aldı. Demir yazısında, Avrupa’nın kalbinde Fransa’da hükümet düşerken, Türkiye’de muhalefet üzerindeki baskıların arttığını, ekonomik krizlerin her iki ülkede de derinleştiğini, ancak çözüm yolları ve demokratik tepkilerin tamamen farklılık gösterdiğini ifade etti.
“Fransa’daki hükümet krizi, anlık bir siyasi manevra değil, yıllardır biriken ekonomik yükün kaçınılmaz sonucuydu” diyen Demir bu durumu şöyle açıkladı:
Borç: 2025’n ilk çeyreğinde kamu borcu 3,3 trilyon euroya ulaştı; GSYH’nin yaklaşık %114’ü. Maastricht kriterinin neredeyse k katı. Kişi başına borç 50 bin euroya dayanmış durumda.
Yoksulluk: 2024’te 650 bn kş yoksullaştı. 9,8 milyon insan, aylık 1.288 avroluk yoksulluk
sınırının altında yaşıyor. Yoksulluk oranı %15,4 le son 30 yılın zirvesinde.
İşsizlik: Genel işsizlik %7,5; gençlerde %15’ aşıyor. Enerji ve gıda fiyatları düşük-orta gelir gruplarını eziyor.
Bu tabloya karşın Bayrou hükümet 43 milyar euroluk bir kemer sıkma paket hazırladı. Ancak Sarı Yelekliler’le başlayan, çiftçi protestolarıyla devam eden toplumsal itiraz, parlamentoya taşındı. François Bayrou hükümet güvenoyu alamadı ve düştü. Fransa’daki mesaj net: Borç artıyor, yoksulluk büyüyor, toplum temsilciler aracılığıyla demokratik tepkisini veriyor; yan demokrasi çalışıyor.
Bugün yaşananların Fransa’nın siyasi hafızasına yabancı olmadığını söyleyen Demir, “Dördüncü Cumhuriyet’te (1946–1958) hükümetler ortalama bir yıldan kısa görevde kalabiliyordu; parlamenter parçalanma ülkeyi yönetilemez kılmıştı. De Gaulle’ün 1958’de kurduğu Beşinci
Cumhuriyet, güçlü cumhurbaşkanlığıyla bu kısır döngüyü kırmayı hedefledi” ifadelerini kullandı.
Demir sözlerini şöyle sürdürdü:
Ancak Macron dönemnde “istikrar reçetesi” yenden zorlanıyor. 2022’den sonra meclis çoğunluğu olmadan yönetmeye çalışan Elysee, Barnier ve Bayrou kabinelerinde tökezledi. Güven oylamalarında yaşanan kayıplar, sistemin merkezini yeniden “yönetilemezlik” tartışmalarına çekti. Güçlü başkan, zayıf parlamento formülü; geniş toplumsal eşitsizlik ve yüksek borçla karşılaştığında politika üretemeyen bir kiltlenmeye dönüşebiliyor.
“Türkiye’nin krizi farklı ama sonuçları aynı”
Türkiye’nin krizinin farklı ama sonuçlarının aynı olduğunu belirten Demir, “Bizde ana mesele borç değil, enflasyon. Ama sonuçta yoksulluk derinleşiyor” diye belirtti. Demir, 2023’te enflasyon %64,8; 2024’te %44,4. 2025 için Merkez Bankası yıl sonu tahminin üst bandını %29’a yazmak zorunda kaldı; piyasada beklenti %30’ların üzerinde . %50’lere varan politika faizine rağmen fiyatlar hâlâ istenen seviyelerde kalmıyor. Enflasyon, hanelerin sofrasındaki ekmeği her gün küçültüyor” dedi.
Büyüme tarafında ise müjdelerin havalarda uçuştuğunu dile getiren Demir, 2025’in ikinci çeyreği beklenenden iyi geldi. Ama bu büyüme kime yarıyor? Tablolar tüketimin sürdüğünü söylerken, sahada krediye erişemeyen firmalar ve eriyen maaşlarla geçinemeyen haneler bambaşka bir hikâye anlatıyor. Kişi başı gelir kâğıt üstünde 17 bin dolara yaklaşıyor; ama bu daha çok kur baskısı ve nominal fiyatların illüzyonu. Asgari ücret yılbaşından bu yana hızla eriyor; gelir adalet bozulmuş durumda” ifadelerini kullandı.
Bütçenin en ağır yükünün ise faiz olduğunu söyleyen Demir şöyle devam etti:
2023’te öngörülen 300 milyar TL’lik faiz gideri 695 milyar TL’ye çıktı; 2024’te hedef 718 milyardı. gerçekleşme 1,27 trilyon TL oldu. 2025’te OVP’ye göre 2 trilyon TL’nin üzerine çıkacak. 2026’da 3 trilyona yakın bir faz ödemesi öngörüyor iktidar. Bu sadece ekonomi yönetiminin değil, siyasetin de faturası. Hem iktidarın ekonomi politikasını seçim başarılarına endekslediği yıllar hem de takip eden dönemde özellikle 19 Mart ve 2 Eylül operasyonlarının yarattığı finansal türbülans, 15 Eylül’deki kurultay davası etrafındaki belirsizlik büyük bir karabasan gibi çöktü üzerimize.”
Demir sonuç olarak ise Fransa’nın bize gösterdiği yanıt açık: Ekonomi düzelse bile, demokrasisini kaybetmiş bir ülkenin kazancı, “Pirus zaferi” olmaktan öteye gidemez.


