Yüksek enflasyonun ardından uygulamaya konulan sıkı para politikası, fiyat artış hızını yavaşlatmayı hedeflerken reel sektör üzerinde önemli bir finansman maliyeti oluşturdu. Politika faizinin yüzde 37 seviyesinde bulunduğu mevcut tabloda, ticari kredi maliyetleri birçok işletme için yatırım yapmayı, üretimi büyütmeyi ve işletme sermayesini çevirmeyi zorlaştırıyor.
Bu nedenle enflasyondaki gerileme ile şirketlerin yaşadığı finansal rahatlama aynı hızda ilerlemiyor. Çünkü işletmeler yalnızca kredi faiziyle değil; enerji, işçilik, hammadde, vergi ve kur kaynaklı maliyet baskısıyla da mücadele ediyor. Talebin yavaşladığı bir ortamda bu maliyetleri satış fiyatlarına yansıtmak ise her geçen gün daha da güçleşiyor.
IMF büyüme beklentisini art arda aşağı çekti
Uluslararası Para Fonu (IMF), yıl içinde Türkiye’nin 2026 büyüme tahminini iki kez aşağı yönlü revize etti. Ocak ayında yüzde 4,2 olan beklenti önce yüzde 3,4’e, ardından Temmuz güncellemesinde yüzde 2,9’a indirildi.
Toplam 1,3 puanlık aşağı yönlü revizyon, ekonomide beklenenden daha zayıf bir büyüme görünümünün oluştuğunu gösteriyor. Büyümenin yavaşlaması şirketler açısından daha düşük satış hacmi, daha zayıf sipariş akışı ve yatırım kararlarının ertelenmesi anlamına geliyor.
Sanayi üretiminde kırılganlık sürüyor
İstanbul Sanayi Odası Türkiye İmalat PMI verisi de benzer bir tablo ortaya koyuyor. Endeksin uzun süredir 50 eşik değerinin altında kalması, imalat sanayinde üretim, yeni sipariş ve istihdam tarafındaki zayıflığın devam ettiğine işaret ediyor.
İşletmeler artan finansman maliyetleri nedeniyle yeni yatırım kararlarını ertelerken, mevcut faaliyetlerini sürdürmek için de daha temkinli davranıyor. Özellikle KOBİ’lerde işletme sermayesi ihtiyacının büyümesi, krediye bağımlılığı artırıyor.
Çek verileri ödeme zincirindeki bozulmayı gösteriyor
Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi verileri, sıkışıklığın yalnızca üretimde değil ticari hayatta da hissedildiğini ortaya koyuyor.
2026’nın ilk altı ayında bankalara ibraz edilen çek tutarı 5 trilyon 376 milyar TL’ye ulaştı. Aynı dönemde karşılıksız işlemi yapılan çek tutarı ise 161,9 milyar TL oldu.
Dikkat çekici nokta ise artış hızındaki fark. Toplam çek hacmi geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 19 büyürken, karşılıksız çek tutarı yüzde 54’e yakın artış gösterdi. Başka bir ifadeyle ödeme sorunu, ticaret hacmindeki büyümeden çok daha hızlı ilerliyor.
Haziran ayında bankalara ibraz edilen yaklaşık 1 milyon 716 bin çekin 38 bin 900’ü karşılıksız çıktı. Tutar bazındaki karşılıksız oranının adet bazındaki orandan daha yüksek olması ise daha büyük montanlı ticari işlemlerde ödeme güçlüğünün arttığını düşündürüyor.
Sorun sadece faiz değil
Yüksek faiz, enflasyonla mücadelede kullanılan önemli araçlardan biri olabilir. Ancak üretim maliyetlerini düşürecek yapısal reformlar, hukuki öngörülebilirlik, verimlilik artışı ve yatırım ortamını güçlendirecek adımlar eşlik etmediğinde, finansman yükü şirketlerin üzerinde kalmaya devam ediyor.
Bugün ortaya çıkan tablo, enflasyonun yavaşlamasına rağmen reel sektörün hâlâ ciddi bir nakit akışı baskısı altında olduğunu gösteriyor. IMF’nin büyüme tahminindeki revizyonlar, sanayi üretimindeki zayıflama ve karşılıksız çeklerdeki yükseliş birlikte okunduğunda, ekonomideki kırılganlığın şirket bilançolarına yansımaya devam ettiği görülüyor.


