TC Lira TV’de tclira.com Genel Yayın Yönetmeni Taylan Büyükşahin’in sorularını yanıtlayan Doç. Dr. Murat Bolelli, ülkelerin gelir düzeyi ve gelir dağılımı göstergeleri üzerinden Türkiye ekonomisini değerlendirdi. Kişi başına düşen milli gelirin tek başına yeterli bir gösterge olmadığını belirten Bolelli, hem üretim kapasitesinin hem de gelirin adil paylaşımının kritik önemde olduğunu söyledi.
“Biz ekonomimizde onlar kadar yüksek katma değer üreten bir yapı kuramıyoruz”
Bolelli, bir ülkenin en temel ekonomik göstergelerinden birinin belirli bir dönemde ürettiği mal ve hizmetlerin toplam piyasa değeri olduğunu ifade ederek, bunun nüfusa bölünmesiyle kişi başına düşen gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) rakamının elde edildiğini belirtti. “Bu rakam ne kadar yüksekse, ekonomik refah seviyesi de o ölçüde yüksek kabul edilir” dedi.
Türkiye’nin kişi başına milli gelirinin 18 bin 198 dolar olarak açıklandığını hatırlatan Bolelli, bu veriye yönelik eleştirilere de değindi. Ancak asıl meselenin rakamın nasıl hesaplandığından ziyade, yüksek gelirli ülkelerle aradaki farkın neden kapatılamadığı olduğunu vurguladı.
Avrupa’da kişi başına gelirde öne çıkan ülkeler arasında İrlanda ve İsviçre’yi örnek gösteren Bolelli, bu ülkelerin doğal kaynak zengini olmadıklarına dikkat çekti. “Toplam nüfus ve yüzölçümü olarak oldukça küçük olan bu ülkeler, Türkiye’nin katbekat üzerinde kişi başı gelir üretebiliyor. Demek ki biz ekonomimizde onlar kadar yüksek katma değer üreten bir yapı kuramıyoruz” ifadelerini kullandı.
“Türkiye hem gelir üretmekte hem de elde edilen geliri adil paylaşmakta zorlanıyor”
Gelir dağılımına ilişkin Gini endeksine de değinen Bolelli, endeksin 0 ile 1 arasında değiştiğini, sıfıra yaklaştıkça eşitliğin arttığını, 1’e yaklaştıkça ise eşitsizliğin derinleştiğini anlattı. Türkiye’nin 2022 yılı itibarıyla Gini katsayısının 44,5 olduğunu belirten Bolelli, bunun İrlanda ve İsviçre gibi ülkelere kıyasla yüksek bir eşitsizlik düzeyine işaret ettiğini söyledi.
“İrlanda, Türkiye’ye kıyasla çok daha yüksek değerli mal ve hizmet üretiyor ve bunu daha eşitlikçi bir şekilde dağıtabiliyor” diyen Bolelli, Türkiye’nin hem gelir üretmekte hem de elde edilen geliri adil paylaşmakta zorlandığını dile getirdi.
Yüksek refah seviyesine ulaşmanın yolunun katma değeri yüksek üretimden geçtiğini vurgulayan Bolelli, bu dönüşüm sağlanmadan gelişmiş ülkeler ligine kalıcı biçimde girmenin mümkün olmadığını ifade etti.
tclira.com


