Yeşil dönüşümün anahtarı bakır: Türkiye, bölgesel merkez olma yolunda

Türkiye’nin sanayiden enerjiye, iklimlendirmeden beyaz eşyaya kadar geniş bir üretim ekosisteminin temel girdilerinden biri olan bakır, İstanbul’da düzenlenen 2. Ulusal Bakır Zirvesi’nde tüm yönleriyle masaya yatırıldı. İstanbul Sanayi Odası (İSO), Kocaeli Sanayi Odası (KSO), İstanbul Demir ve Demir Dışı Metaller İhracatçıları Birliği (İDDMİB) ve İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) iş birliğiyle gerçekleştirilen zirve, sektörün ihracat, yeşil dönüşüm ve sürdürülebilirlik eksenindeki yeni yol haritasını ortaya koydu. “İhracat ve Yeşil Dönüşümde Geleceğe Taşıyan Stratejik Güç” temasıyla düzenlenen organizasyonda sektör temsilcileri, kamu otoriteleri ve akademi dünyası bir araya geldi.

Zirvenin açılış konuşmaları; İTÜ Rektörü Hasan Mandal, KSO Meclis Üyesi Hayrettin Çaycı, İSO Meclis Başkanı Ender Yılmaz, Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkan Vekili ve İDDMİB Yönetim Kurulu Başkanı Çetin Tecdelioğlu ile T.C. Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürü Mehmet Ali Kılıçkaya tarafından gerçekleştirildi. Konuşmalarda, bakırın küresel dönüşüm sürecindeki stratejik rolü, Türkiye’nin ihracat hedefleri ve sektörün karşı karşıya olduğu rekabet koşulları detaylı şekilde ele alındı.

Bakır ihracatı 5 yılda yüzde 101 arttı

İDDMİB Yönetim Kurulu Başkanı Çetin Tecdelioğlu, bakır sektörünün Türkiye sanayisi açısından taşıdığı stratejik öneme dikkat çekerek, sektörün birlik bünyesinde yüzde 20 payla ihracatta ikinci sırada yer aldığını vurguladı. 2025 yılında 268 bin ton ihracatla 2,8 milyar dolarlık büyüklüğe ulaşıldığını belirten Tecdelioğlu, son beş yılda ihracatın yüzde 101 arttığını ifade etti.

Otomotivden enerjiye, iklimlendirmeden beyaz eşyaya kadar pek çok kritik sektöre mamul ve yarı mamul girdi sağlayan bakır sektörünün enerji yoğun bir yapıya sahip olduğunu kaydeden Tecdelioğlu, artan maliyetler ve küresel rekabet baskısına dikkat çekti. Çin başta olmak üzere dış pazarlarda rekabetin giderek arttığını belirten Tecdelioğlu, emtia ve enerji piyasalarındaki dalgalanmalar, küresel resesyon riski, arz-talep dengesindeki değişimler, sıkılaşan para politikaları ve ticaret politikası önlemlerinin sektörü doğrudan etkilediğini söyledi.
Bu süreçte ürün ve sektör çeşitliliğinin kritik hale geldiğini belirten Tecdelioğlu, iklimlendirme, otomotiv, trafo, raylı sistemler, veri merkezleri ile güneş ve rüzgar enerjisi gibi alanlara daha fazla girdi sağlanmasının önemine işaret etti. Yatırım ve Ar-Ge faaliyetleriyle katma değerli üretimin artırılmasının, Türkiye’yi rakipleri karşısında avantajlı konuma taşıyacağını vurguladı.

LME onaylı depo hamlesi

Tecdelioğlu, Londra Metal Borsası (LME) onaylı depo kurulumu çalışmalarının sürdüğünü belirterek, Türkiye’nin bu alanda merkez haline gelmesinin ham madde tedariğinin güvence altına alınması ve ithalatta primlerin aşağı çekilmesi açısından büyük önem taşıdığını ifade etti. LME onaylı depo sayesinde depolama maliyetlerinde rakip ülkelerle aynı seviyeye gelinmesinin mümkün olacağını kaydeden Tecdelioğlu, bu adımın hem ülke ekonomisine hem de demir ve demir dışı metaller sektörüne önemli katkı sağlayacağını söyledi.

Yeşil dönüşüm ve yeni teknolojiler vurgusu

Bakır sektöründe yeşil dönüşümün belirleyici olacağını dile getiren Tecdelioğlu, enerji yoğun üretim yapısında maliyet baskılarının arttığını, bu nedenle yeni teknolojilere yatırımın ve Ar-Ge faaliyetlerinin artık zorunluluk haline geldiğini ifade etti. Sürdürülebilir ve katma değerli üretime odaklanan firmaların küresel pazarlarda daha güçlü konuma ulaşacağını belirtti.

İDDMİB’in sektöre yönelik çalışmalarına da değinen Tecdelioğlu, alım ve ticaret heyetleri, UR-GE ve Ar-Ge projeleri, uluslararası fuar katılımları ve dijital platformlarla ihracatçılara destek sağlandığını aktardı. Turkishcopper365 platformu aracılığıyla firmaların yılın 365 günü yabancı alıcılarla buluşturulduğunu belirten Tecdelioğlu, Türkiye’yi bakırda bölgesel merkez haline getirme hedefi doğrultusunda kararlılıkla çalışmaya devam edeceklerini söyledi.

Bakır geleceğin kritik ham maddelerinden

T.C. Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürü Mehmet Ali Kılıçkaya ise bakırın yalnızca bugünün değil, enerji verimliliği, dijitalleşme, yenilenebilir enerji ve yeşil teknolojiler odağında şekillenen geleceğin de en kritik ham maddeleri arasında yer aldığını belirtti. Bakırın hem Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı hem de Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın kritik materyal listelerinde bulunduğunu hatırlatan Kılıçkaya, sektörün ikiz dönüşüm hedefleri doğrultusunda stratejik öneminin her geçen gün arttığını vurguladı.

Kılıçkaya, bakır sektörünün üretim kabiliyeti, teknoloji altyapısı ve ihracat potansiyeliyle Türkiye’nin yüksek katma değerli ihracat hedeflerine güçlü katkı sağlayacağını ifade etti. Kamu-özel sektör iş birliğiyle sektörün küresel tedarik zincirlerinde daha üst basamaklara taşınacağına inandığını dile getirdi.

İhracatçıya güçlü finansman desteği

İhracatçıların finansmana erişiminin stratejik önem taşıdığını belirten Kılıçkaya, Ticaret Bakanlığı’nın destek mekanizmalarını bütüncül bir yaklaşımla ele aldığını söyledi. Alım ve ticaret heyetlerinden fuar katılımlarına, UR-GE projelerinden pazar araştırmalarına kadar geniş bir destek ekosistemi sunulduğunu belirten Kılıçkaya, geçtiğimiz yıl sektörlere toplam 33 milyar TL destek sağlandığını, 2026 yılı için bu bütçenin 45 milyar TL’ye çıkarıldığını açıkladı.

Finansman tarafında Türk Eximbank aracılığıyla geçen yıl 54 milyar dolar kredi kullandırıldığını, bu yıl hedefin 59 milyar dolar olduğunu belirten Kılıçkaya, İGE A.Ş.’nin üç yılda 240 milyar TL’lik krediye kefalet sağlayarak önemli bir rol üstlendiğini söyledi. Yeniden yapılandırılan Türk Ticaret Bankası’nın geçen yıl 75 milyar TL ihracat kredisi sağladığını, bu yıl hedefin 200 milyar TL olduğunu ifade eden Kılıçkaya, alıcı kredileriyle ihracatçıların yurt dışındaki müşterilerine daha uygun maliyetli finansman sunmasının önünün açıldığını kaydetti.

Zirve, “Türkiye ve Küresel Bakır Piyasaları: Arz, Talep ve Fiyat Dinamikleri” ile “Türk Bakır Sektöründe Yeşil Dönüşüm, Sürdürülebilirlik, Yeni Teknolojiler ve İhracat Potansiyeli” başlıklı panellerin ardından gerçekleştirilen değerlendirme ve yol haritası oturumuyla sona erdi. Bakır sektörünün, Türkiye’nin sanayi ve ihracat vizyonunda önümüzdeki dönemde daha belirleyici bir rol üstleneceği mesajı zirvenin en güçlü çıktısı oldu.