Nöbetçi Eczaneler
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, TZOB tarafından yaklaşık 20 yıldır yürütülen aylık üretici ve market fiyat çalışmasının Aralık ayı sonuçlarına ilişkin açıklama yaptı. Bayraktar, çalışmada üretici ile market fiyatları arasındaki farkların yanı sıra tarımsal girdi maliyetlerindeki aylık ve yıllık değişimleri değerlendirdi.
Bayraktar, TZOB’un aylık fiyat çalışmalarında Türkiye genelinde beş bölgedeki Ziraat Odaları aracılığıyla farklı satış kanallarından alınan fiyatların esas alındığını ifade ederek, “Veriler masa başında değil, sahada ve belgeli olarak tespit edilmektedir” dedi.
Çalışmanın temel amacının üreticilerin emeğinin karşılığını alıp almadığını ortaya koymak, tüketicinin neden yüksek fiyatlarla karşılaştığını açıklamak ve spekülatif fiyat oluşumlarının önüne geçilmesine katkı sağlamak olduğunu vurgulayan Bayraktar, rekolte, paketleme, depolama, işçilik, nakliye, aracı kârları ve fire gibi unsurların fiyat oluşumunda etkili olduğunu kaydetti.
Yıllık üretici ve market fiyatları
Bayraktar’ın verdiği bilgilere göre, 2025 yılında markette takip edilen 41 ürünün 28’inde fiyat artışı, 13’ünde ise fiyat düşüşü yaşandı. Market fiyatlarında en fazla artış yüzde 133,4 ile limonda görülürken, limonu elma, fındık ve Antep fıstığı izledi. Market fiyatı en fazla düşen ürün ise yüzde 40,6 ile beyaz lahana oldu.
Üreticide takip edilen 33 ürünün 16’sında fiyat artışı, 15’inde fiyat düşüşü yaşanırken, 2 üründe değişim olmadı. Üretici fiyatlarında en yüksek artış yüzde 343,4 ile limonda kaydedildi. En fazla fiyat düşüşü ise yüzde 58,8 ile sivri biberde görüldü.
Aralık ayı üretici–market fiyat farkı
Aralık ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkının en fazla yüzde 324,1 ile havuçta görüldüğünü belirten Bayraktar, havucu mandalina, kabak ve yeşil soğanın izlediğini açıkladı. Havuç, mandalina, kabak ve yeşil soğanın markette üretici fiyatının 3 ila 4 katı seviyelerinde satıldığı bildirildi.
Aynı dönemde fiyatı en fazla artan ürünün markette kabak, üreticide mandalina olduğu; fiyatı en fazla düşen ürünün ise markette ayçiçek yağı, üreticide beyaz lahana olduğu kaydedildi.
En yüksek fiyat artışı kabakta
Aralık ayında markette takip edilen 41 ürünün 30’unda fiyat artışı, 11’inde fiyat düşüşü yaşandı. En yüksek artış yüzde 97,5 ile kabakta görülürken, domates, salatalık ve patlıcan fiyatlarında da belirgin artışlar kaydedildi. Markette fiyatı en fazla düşen ürün ise yüzde 16,1 ile ayçiçek yağı oldu.
33 ürünün 11’inde fiyat artışı yaşandı
Aralık ayında üreticide 33 ürünün 11’inde fiyat artışı, 15’inde fiyat düşüşü yaşanırken, 7 üründe değişim olmadı. En fazla fiyat düşüşü beyaz lahanada görülürken, mandalina üretici fiyatında en yüksek artış kaydedildi.
Fiyat değişimlerinin nedenleri
Bayraktar, seralarda güzlük sezonun sona ermesi ve baharlık sezon dikimlerinin henüz hasat aşamasına gelmemesi nedeniyle bazı ürünlerde arzın azaldığını, bu durumun salatalık, patlıcan, kabak ve domates fiyatlarını artırdığını belirtti. Kuru soğan, patates, portakal ve havuçta talep düşüşünün; lahana ve marulda ise arz artışının fiyatları aşağı çektiğini ifade etti.
Girdi maliyetleri
Aralık ayında bazı gübre türlerinde aylık bazda artış yaşandığını, bazı gübrelerde ise sınırlı düşüş görüldüğünü açıklayan Bayraktar, yıllık bazda tüm gübre çeşitlerinde yüzde 30’un üzerinde artışlar yaşandığını bildirdi.
Hayvancılıkta süt ve besi yemlerinin aylık ve yıllık bazda artış gösterdiğini, tarım ilacı fiyatlarının aylık yüzde 19,4, yıllık yüzde 27,1 oranında yükseldiğini belirten Bayraktar, elektrik fiyatlarının yıllık yüzde 12,8 arttığını, mazot fiyatlarının aylık bazda düşmesine rağmen yıllık bazda yüzde 21,9 artış gösterdiğini kaydetti.
tclira.com