Türkiye, OECD ülkeleri arasında üniversite mezunlarının toplum ortalamasından daha yüksek oranda işsiz kaldığı tek ülke olarak öne çıktı. Diğer ülkelerde üniversite eğitimi istihdam olasılığını artıran bir unsur olarak öne çıkarken, Türkiye’de tablo tersine dönmüş durumda. Veriler, üniversite diplomasının iş gücü piyasasında beklenen karşılığı bulmadığını ve yükseköğretim-istihdam ilişkisinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.
OECD grafiğinde 15-74 yaş arasındaki genel işsizlik mavi kolonlarla, üniversite mezunlarının işsizliği ise kırmızı noktalarla sunuldu. Almanya, İtalya, Polonya, Fransa ve İspanya gibi ülkelerde kırmızı nokta her zaman mavi kolonun altında kalırken, Türkiye’de üniversite mezunlarının işsizlik oranı toplum ortalamasının üzerine çıktı.
Mezun sayısı arttı, iş gücü talebi karşılayamadı
Gazeteci Ussal Şahbaz, üniversite mezunu işsizliğinin artmasını mezun sayısının ekonominin ihtiyacını aşmasına bağlıyor. Son 15 yılda üniversite mezunu sayısının iki katına çıktığını belirten Şahbaz, araştırma altyapısı yetersiz çok sayıda üniversitenin açılmasıyla yükseköğretim sisteminin aşırı kalabalıklaştığını ifade etti. Ayrıca Türkiye’de yaklaşık 80 bin profesör ve doçent bulunduğunu, bunun da bazı kamu kadrolarıyla kıyaslandığında dikkat çekici olduğunu söyledi.
Bu değerlendirmelere Toplum Çalışmaları Enstitüsü Yönetim Kurulu Üyesi Vasıf İnanç Duygulu’dan veri destekli bir yanıt geldi. Duygulu, Türkiye’de üniversite ve akademisyen sayısının sanıldığı kadar yüksek olmadığını, temel sorunun öğrenci sayısındaki orantısız artış olduğunu savundu.
Duygulu’nun paylaştığı karşılaştırmalı veriler şöyle:
Üniversite başına düşen kişi sayısı
-
Türkiye: 419 bin
-
Almanya: 182 bin
-
Polonya: 93 bin
-
İtalya: 208 bin
-
İspanya: 174 bin
Öğrenci sayıları (2025)
-
Türkiye: 6,995 milyon (örgün: 3,7 milyon)
-
Almanya: 3,4 milyon
-
Polonya: 1,355 milyon
-
İtalya: 2,217 milyon
-
İspanya: 2,371 milyon
Akademik personel
-
Türkiye: ~185 bin (her 21 öğrenciye 1 akademisyen)
-
Almanya: 217 bin (her 14 öğrenciye 1)
-
Polonya: 93 bin (her 13 öğrenciye 1)
-
İtalya: 125 bin (her 16 öğrenciye 1)
-
İspanya: Her 10,7 öğrenciye 1 akademisyen
tclira.com


