Nöbetçi Eczaneler
TCMB Kıdemli Ekonomisti Yasemin Barlas ile Başuzman Şebnem Oğuz tarafından hazırlanan değerlendirmede, sıkı para politikasının iç talebi sınırladığı, bunun da enerji dışı ithalatta yavaşlamaya yol açarak dış ticaret dengesini desteklediği ifade edildi. Analizde ayrıca, jeopolitik risklerin azalması ve enerji fiyatlarında başlayan normalleşmeyle birlikte cari açık üzerindeki yukarı yönlü risklerin önceki aylara göre azaldığı vurgulandı.
Enerji piyasalarında sert fiyat artışı
Analize göre, ABD/İsrail-İran savaşı sonrasında enerji piyasalarında sert fiyat artışları yaşandı. İkinci çeyrek ortalamasında Brent petrol fiyatı yıllık bazda yüzde 55,2, doğal gaz fiyatı ise yüzde 28,2 yükseldi. Buna bağlı olarak takvim etkilerinden arındırılmış enerji ithalatı yıllık yüzde 32,4 arttı. TCMB, son dönemde enerji fiyatlarında normalleşme görülmesine rağmen mevcut tedarik anlaşmaları ve fiyat gelişmelerinin gecikmeli etkileri nedeniyle kısa vadede enerji ithalatına yönelik risklerin tamamen ortadan kalkmadığını belirtti.
Buna karşın, enerji maliyetlerindeki yükseliş dış ticaret dengesini tek başına belirlemedi. Analizde, cari işlemler dengesinin yalnızca enerji faturasıyla değil; ihracat performansı, hizmet gelirleri ve iç talep gibi birçok unsurun etkisiyle şekillendiği ifade edildi.
İkinci çeyrekte ihracat hem yıllık hem de çeyreklik bazda güçlü artış gösterdi. Mart ayında Orta Doğu ülkelerine ihracatta yaşanan düşüşün ardından ikinci çeyrekte bölgede toparlanma görüldü. TCMB, küresel tedarik zincirlerinde yaşanan yeniden yönlenmenin Türkiye’nin ihracatını desteklediğini belirtti. Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler nedeniyle Uzak Doğu sevkiyatlarında oluşan belirsizlikler, artan navlun ve sigorta maliyetleri ile uzayan teslim sürelerinin Avrupa başta olmak üzere talebin Türkiye’ye yönelmesine katkı sağladı.
Son dört yılda toplam ihracattaki pay yüzde 4 seviyesine ulaştı
Analizde, ihtiyati alımların özellikle kimyasal ürünler ve ana metal sektörlerinde ihracatı artırdığı, tedarikçi çeşitlendirme eğiliminin ise tekstil ve hazır giyim sektörlerini desteklediği kaydedildi.
Savunma sanayisinin de ihracata katkısının arttığı belirtilen değerlendirmede, son dört yılda sektörün toplam ihracattaki payının yaklaşık 2,3 puan artarak yüzde 4 seviyesine ulaştığı ifade edildi. Kapasite ve teknoloji yatırımlarının yüksek katma değerli ihracatı güçlendirdiği, mevcut jeopolitik gelişmelerin de sektöre yönelik talebi artırdığı aktarıldı.
İthalat tarafında ise ikinci çeyrekteki artışın büyük ölçüde enerji kaynaklı olduğu, enerji hariç ithalatın gerilediği belirtildi. Altın ve enerji hariç ara malı ithalatı yatay seyrederken, yatırım ve tüketim malları ithalatında düşüş görüldü. TCMB, kredi kartı harcamaları ve PMI verilerinin de iç talepteki zayıf görünümü teyit ettiğini ifade etti.
Merkez Bankası, ikinci çeyrekte enerji fiyatlarındaki yükselişin dış ticaret dengesi üzerindeki olumsuz etkisinin güçlü ihracat sayesinde önemli ölçüde dengelendiğini, sıkı para politikasının da ithalat kompozisyonunu iyileştirerek bu sürece katkı sağladığını belirtti. Analizde, jeopolitik risklerdeki azalma ve enerji fiyatlarındaki normalleşmeyle birlikte savaşın cari açık üzerindeki yukarı yönlü risklerinin önceki aylara göre zayıfladığı değerlendirmesi yapıldı.
tclira.com