Nöbetçi Eczaneler
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, “Merkezin Güncesi” blogunda yayımladığı analizde eşel mobil mekanizmasının enflasyon üzerindeki etkilerini değerlendirdi. Çalışmada, küresel petrol fiyatlarındaki dalgalanmaların yurt içi fiyatlara yansımasının önemli ölçüde sınırlandığı belirtildi.
2026 itibarıyla akaryakıt harcamalarının tüketici sepetindeki payı yüzde 3,21 seviyesinde bulunuyor
Analize göre, 2026 itibarıyla akaryakıt harcamalarının tüketici sepetindeki payı yüzde 3,21 seviyesinde bulunuyor. Ancak akaryakıt fiyatlarındaki artışlar yalnızca doğrudan etkilerle sınırlı kalmayarak ulaştırma ve gıda başta olmak üzere birçok sektörde maliyetleri artırıyor. Bu durum, enflasyonu dolaylı yoldan da yukarı çekerken, yüksek görünürlüğü nedeniyle fiyatlama davranışları ve enflasyon beklentileri üzerinde de belirleyici rol oynuyor.
Eşel mobil brent petrol fiyatındaki artışın enflasyona etkisini azalttı
Eşel mobil sistemi, uluslararası petrol fiyatlarındaki artışların tüketiciye yansımasını sınırlamak amacıyla vergi ayarlamalarıyla çalışan bir mekanizma olarak tanımlanıyor. Sistemde, petrol fiyatlarının yükseldiği dönemlerde Özel Tüketim Vergisi düşürülerek pompa fiyatlarındaki artışın etkisi azaltılıyor. Akaryakıt fiyatlarının; ürün maliyeti, dağıtım marjları, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu payı ve vergilerden oluştuğu, vergi bileşeninin bu sistemin uygulanmasına imkan sağladığı ifade edildi.
TCMB ekonomistlerinin hesaplamalarına göre, Brent petrol fiyatındaki yüzde 10’luk artış, normal koşullarda 12 ay sonunda enflasyonu yaklaşık 1 puan artırıyor. Ancak eşel mobil uygulaması devrede olduğunda bu etkinin belirgin şekilde azaldığı görülüyor.
Senaryolara göre, Brent petrolün ortalama 70 dolar olduğu durumda eşel mobil uygulanmadığında enflasyon 1,9 puan artarken, sistem devredeyken bu artış 0,6 puana kadar geriliyor. Petrol fiyatının 90 dolara çıktığı senaryoda ise mekanizmanın enflasyonu 3,7 puana kadar sınırlayabildiği hesaplandı.
Analizde, küresel enerji fiyatlarının para politikasının doğrudan kontrol alanı dışında olduğu vurgulanarak, eşel mobil mekanizmasının dış şokların enflasyona yansımasını azaltan önemli bir araç olduğu belirtildi. TCMB, uygulamanın özellikle jeopolitik risklerin arttığı dönemlerde fiyat oynaklığını sınırlayarak dezenflasyon sürecine katkı sağladığını ifade etti.
tclira.com