Nöbetçi Eczaneler
Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından Parasal Sıkılaşma ve Gelir Düzeyine Göre Tüketim Harcamaları başlıklı analizde, parasal sıkılaşmayla birlikte tüketim harcamalarının tüm gelir gruplarında yavaşladığı ifade edildi.
TCMB Yapısal Ekonomik Araştırmalar Genel Müdür Yardımcısı Altan Aldan, Yardımcı Ekonomist Barbaros Eriş ve Araştırmacı Alper Yıldırım tarafından hazırlanan “Parasal Sıkılaşma ve Gelir Düzeyine Göre Tüketim Harcamaları” başlıklı analiz, Bankanın blog sayfası Merkezin Güncesi’nde yayımlandı.
“Krediye duyarlı bireylerin harcamalarının yükselen kredi maliyetleriyle yavaşlaması muhtemeldir”
Son dönemdeki parasal aktarım mekanizmasını daha iyi anlamak amacıyla yapılan bir analizde, hanehalkının tüketim harcamalarının gelir seviyelerine göre farklı şekillerde etkilendiği vurgulandı. Analizde, “Tasarruf yapabilme kapasitesi daha yüksek olan bireylerin, artan mevduat faiz oranlarından dolayı harcamalarını kısıtlaması beklenirken, krediye duyarlı bireylerin harcamalarının yükselen kredi maliyetleriyle yavaşlaması muhtemeldir” denildi.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan Hanehalkı Bütçe Anketi verileri kullanılarak yapılan çalışmada, gelir gruplarına göre harcama kalıplarının izlenebildiği, ancak bu verilerin sadece yıllık olarak yayımlandığı ve son verilerin 2023 yılına ait olduğu hatırlatıldı. Bu nedenle, gelir gruplarına göre harcamaların daha hızlı ve yüksek frekansta gözlemlenemediği belirtildi.
Yıllık ciro artışlarının parasal sıkılaşma süreciyle birlikte tüm gelir gruplarında gerilediği gözlemlendi
Çalışma, ilk olarak Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) sepetinde yer alan ürünler üzerinden tüketici harcamaları ve hanehalkı gelirini kullanarak her bir ürün için temsili tüketici gelirini hesapladı. Ardından, her ürün ilgili sektör ile eşleştirilerek, perakende sektörü ciro ve satış hacmi verilerinden yararlanıldı. Ürün-sektör eşleşmesi ve temsili tüketici gelirine dayanarak, perakende alt sektörleri yüksek, orta ve düşük gelir gruplarına hitap eden ürünler olarak üç kategoriye ayrıldı. Son olarak, bu sektörlerin ciroları bu kategorilere göre gruplanarak gelir grubu bazlı cirolar ve satış hacimleri elde edildi.
Yapılan analizde, yıllık ciro artışlarının parasal sıkılaşma süreciyle birlikte tüm gelir gruplarında gerilediği gözlemlendi. Ancak bu gerileme, özellikle yüksek gelir grubuna hitap eden ürünlerde daha belirgin hale geldi. 2023 yılının ikinci çeyreğinde, yüksek gelir grubuna yönelik ürünlerdeki yıllık ciro artışı, düşük gelir grubuna hitap eden ürünlerdeki artışın yaklaşık bir buçuk katı iken, parasal sıkılaşma ile her iki grubun artış oranları birbirine yaklaştı.
Ayrıca, parasal sıkılaşma ile birlikte, yüksek gelir grubuna hitap eden ürünlerde ciro artışlarının, düşük gelir grubuna hitap eden ürünlerdeki artışı geçtiği ifade edildi. Bu durum, yüksek gelirli hanelerin daha fazla tasarruf yapma eğiliminde olduklarını gösteriyor. Satış hacimlerine bakıldığında ise, parasal sıkılaşma öncesinde yüksek gelir grubuna hitap eden ürünlerin satışlarındaki değişim, düşük gelir gruplarına göre yaklaşık üç kat daha fazla iken, sıkılaşma sonrasında bu fark ortadan kalktı.