Nöbetçi Eczaneler
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Ödemeler Dengesi İstatistikleri’nde Finans Hesabı’na yönelik yaptığı üç revizyonla, son yıllarda dikkat çeken negatif Net Hata ve Noksan (NHN) birikiminin önemli bölümünün kaynağını belirledi.
TCMB’nin “Merkezin Güncesi” blogunda yayımlanan “Finans Hesabı Revizyonları ve Net Hata ve Noksan’a Etkileri” başlıklı analizde, Haziran 2026 Ödemeler Dengesi İstatistikleri kapsamında gerçekleştirilen üç revizyonun NHN üzerindeki etkileri ele alındı.
57,8 milyar dolarlık negatif birikim 23,5 milyar dolara geriledi
TCMB hesaplamalarına göre, revizyonlar öncesinde Ocak 2014-Mayıs 2026 döneminde eksi 34,3 milyar dolar olan birikimli NHN, yapılan düzenlemelerin ardından eksi 14,5 milyar dolara geriledi.
Değişimin en belirgin olduğu dönem ise 2023-2026 yılları oldu. Bu dönemde eksi 57,8 milyar dolar seviyesinde bulunan NHN birikimi, revizyonların ardından eksi 23,5 milyar dolara indi.
Böylece TCMB, 2023-2026 dönemindeki negatif NHN birikiminin yarıdan fazlasının kaynağının tespit edilerek Finans Hesabı içerisindeki ilgili kalemlere aktarıldığını bildirdi.
Merkez Bankası ayrıca revizyonların yalnızca negatif NHN’yi azaltan bir etki yaratmadığına dikkat çekti. Buna göre 2021-2022 dönemindeki yüksek pozitif NHN aşağı yönlü revize edilirken, 2023-2025 dönemindeki negatif NHN yukarı çekildi.
İlk değişiklik yurt dışı mevduatlarda yapıldı
Revizyonların ilkinde, yurt içi yerleşik gerçek kişilerin yurt dışındaki mevduat hareketlerinin hesaplanmasında SWIFT verilerinden yararlanılmaya başlandı.
Ocak 2023-Mayıs 2026 döneminde bu değişikliğin birikimli NHN üzerindeki etkisi eksi 13,3 milyar dolar oldu.
TCMB, söz konusu tutarın ekonomide yeni bir kaynak çıkışına işaret etmediğini vurguladı. Değişikliğin, daha önce NHN içerisinde yer alan işlemlerin ekonomik niteliğine uygun biçimde Finans Hesabı altında gösterilmesinden kaynaklandığı belirtildi.
Finansal türev işlemleri de hesaba dahil edildi
İkinci revizyonla birlikte, yurt içi yerleşiklerin yurt dışı yerleşiklerle gerçekleştirdiği swap, forward ve opsiyon gibi finansal türev işlemlerinden kaynaklanan kâr ve zararlar Finans Hesabı’na dahil edildi.
Ocak 2014-Mayıs 2026 dönemini kapsayan bu değişikliğin birikimli NHN üzerindeki etkisi 6,5 milyar dolar net zarar olarak hesaplandı.
Üçüncü değişiklik ise yurt içi yerleşiklere ait efektifin bankacılık sistemine giriş ve çıkışlarının kaynağının ayrıştırılmasına yönelik oldu. Efektif hareketlerinin yurt içi ve yurt dışı kaynaklı olarak ayrıştırılmasıyla dönemsel NHN değerlerindeki dalgalanmaların dengelenmesi amaçlandı.
TCMB, bu üçüncü revizyonun ilgili dönem için birikimli NHN seviyesini değiştirmediğini bildirdi.
Cari açık verisi değişmedi
Yapılan revizyonların önemli bir özelliği ise Cari İşlemler Hesabı’nda herhangi bir değişikliğe yol açmaması oldu.
TCMB, daha önce Net Hata ve Noksan içerisinde yer alan bazı tutarların, ekonomik nitelikleri dikkate alınarak Finans Hesabı’ndaki ilgili kalemlere taşındığını belirtti.
Merkez Bankası’na göre bu düzenlemeler yeni bir para girişini ya da çıkışını ifade etmiyor. Yapılan işlem, daha önce gerçekleşmiş hareketlerin ekonomik niteliğine uygun hesaplarda gösterilmesinden ibaret.
Öte yandan TCMB, 2026’nın ilk beş ayında Net Hata ve Noksan kaleminin revizyon sonrasında da görece yüksek negatif seviyesini koruduğuna dikkat çekti. Ancak Merkez Bankası, söz konusu döneme ilişkin verilerin henüz geçici nitelikte olduğunu ve ilerleyen dönemlerde revizyon yapılabileceğini bildirdi.
Revizyon ne anlama geliyor?
TCMB’nin yaptığı düzenlemeler, son yıllarda ödemeler dengesi içerisinde dikkat çeken Net Hata ve Noksan kaleminin önemli bir bölümünün aslında kaynağı belirsiz bir para hareketi olmadığını ortaya koyuyor.
Özellikle 2023-2026 döneminde 57,8 milyar dolara ulaşan negatif NHN birikiminin 23,5 milyar dolara gerilemesi, yaklaşık 34,3 milyar dolarlık kısmın Finans Hesabı içerisinde ilgili işlemlere dağıtıldığını gösteriyor.
Bu nedenle revizyonların cari açık rakamını değiştirmediği, ancak Türkiye’nin dış finansman hareketlerinin hangi kalemlerde gerçekleştiğine ilişkin tabloyu daha ayrıntılı ve doğru hale getirdiği görülüyor.
tclira.com