Nöbetçi Eczaneler
Stable (stabil) coinler, kripto varlıklara göre daha istikrarlı olmayı amaçlayan altcoin türüdür. Kısmen, ödeme şekli kullanımına ve kripto birimlerinde yaşanan fiyat dalgalanmalarına yanıt olarak geliştirildiler. Bazıları, temsil ettikleri varlığın rezervi ile desteklenirken, diğerleri değerlerinin kontrolü için algoritmalar ya da başka yöntemler kullanıyor.
Kararlı değişkenliğe sahip değere sabitlemekteki amaç, oldukça volatil kripto varlık birimlerinin aksine, değeri “istikrarlı” tutmaktır. ABD Doları’na sabitlenmiş bir stable coin her zaman ilgili para birimlerinin 1 ABD Doları değerinde olmalıdır. Kripto dünyasında itibari para teminatlı coinler, kullanılan tüm stabil coinlerin büyük kısmını oluşturuyor.
Merkez bankaları dijital para birimleri ile deneyler yapıyor. Sadece hükümetlerin kendi para birimlerini nasıl çıkaracaklarını keşfetmelerine odaklanılıyor. Yerel fiyat para birimi veya altın gibi varlıklarla desteklenen denemeler hariç tutuluyor.
Çin e-CNY’si (dijital yuan) merkez bankası destekli dijital para (CBDC) alanında dikkate değer pilot versiyondur. İstikrarlı kripto varlık birimi kavramının kendisi, Bitcoin’den kaynaklanan kripto ekosisteminin temelleriyle çelişkilidir. Maksadı, herhangi bir merkezi kuruluşa bağlı olmayan tamamen merkeziyetsiz finansal sistem kurmaktır. Bununla birlikte, stabil coinlerin yaratılması, kullanıcının tasarruflarını birçok ülkenin enflasyonist sisteminin dışında tutması, devletlerin kısıtlaması, kontrolü olmaksızın satın alması, daha önce var olmayan fırsatlara olanak tanıdı.
Çoğu sabit değerli kripto varlık, coin değerini takip ettiği para biriminde sabit kalması için teminat mekanizması kullanılır. 1:1 esasına göre bir ABD Doları ya da başka fiyat para birimi ile eşdeğer biçimde desteklenir. Fiyatları piyasa dalgalanmalarına tabi olsa da piyasa koşullarına bağlı olarak 1 dolardan uzaklaşmasınlar diye algoritmalar devreye alınır.
Bir varlığın fiyatı, talebin aşırı olduğu durumlarda artar, aynı zamanda arz sıkıntısı yaşandığında… Talep azaldığında da değişebilir. 1:1 oranının her stabil coin için geçerli olması gerekmez. Bazı projeler, 1:1 ölçüsünün altında veya üzerinde teminat miktarı tercih edebilir. Bu durumda, stabil coinin değeri yine de istikrarlı şekilde korunmaya çalışılır.
1:1 ilişkisi olma zorunluluğu yoktur. Esneklik, projelerin farklı piyasa koşullarına, hedeflerine daha iyi uyum sağlamasına imkan tanır. USDT (Tether) fiyat para birimi ABD Doları karşılığında rezerv muhafaza ediyor. Rezervler banka hesabında saklanıyor. Stabil coin yaratıcısı tarafından denetleniyor. Kullanıcıların coinlerini talep etmeleri durumunda karşılayıcı değer sağlamalıdır. Böylece dolaşımdaki miktar ve değer garanti edilir. Bir stabil coini emtia hammaddeleri altın, gümüş,elmas,petrol ile desteklemek bu tür kripto varlık birimi için yaygın destek şeklidir. Ayrıca soya fasulyesi, mısır ve buğday gibi tarım ürünlerine dayalı kripto varlıklar da mevcut.
Algoritmik, ABD Doları yerine kripto varlıklar tarafından desteklenen, gelecek vaat eden pek çok stabil coin yarışmacısı da var. Algoritma temelde, bir sürecin takip edilmesi için verilen talimatlardır. Mesela, Facebook’un zaman çizelgesi algoritmaları, bir gönderinin sizinle ne kadar alakalı olduğu, geçmişteki çevrimiçi davranışınıza dayalı zaman çizelgenizde ne göreceğinize karar veriyor.
Kriptografi, blok zincirinde akıllı sözleşmeler konseptinde bulunabilen kod parçalarını ifade eder. İki token arasındaki ilişkiden sorumlu olan algoritma, akıllı kontrat, genellikle bu ilişkiyi düzenleyen algoritmanın veya akıllı kontratın uygulanmasından sorumludur. Bugün piyasada, her birinin kendine özgü özellikleri, avantajları olan çok sayıda stabil coin bulunmaktadır. Yönetişim için kullanılan tokenlere ilaveten teminatlandırma algoritmasına göre farklılıklar gösterdiklerini anlamak çok önemlidir.