Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Borsa İstanbul’da işlem gören şirketlerin fiili dolaşım oranı (FDO) hesaplamasında köklü bir değişikliğe imza attı. Ekonomim’den Şebnem Turhan’ın haberine göre, son bültende duyurulan düzenlemeye göre, hakim ortakların kontrolündeki özel ve serbest fonlar üzerinden tutulan paylar artık fiili dolaşım kapsamında değerlendirilmeyecek. Uygulama 15 Haziran 2026 itibarıyla devreye alınacak.
Fonlar üzerinden dolaşım dönemi kapanıyor
Yeni düzenlemeyle birlikte, şirket ortaklarının doğrudan kendi hesapları yerine kontrol ettikleri fonlar aracılığıyla tuttukları hisseler, artık serbest dolaşım içinde sayılmayacak. Böylece bugüne kadar teknik olarak piyasada işlem görüyormuş gibi kabul edilen bazı paylar hesap dışına çıkarılacak.
Uzmanlara göre bu adım, fiili dolaşım oranlarında özellikle bazı şirketlerde sert düşüşlere yol açabilecek.
Düzenleme kapsamında Merkezi Kayıt Kuruluşu’nun (MKK) yeni sistemi devreye alınacak ve fon yapıları günlük bazda takip edilerek FDO hesaplamasına yansıtılacak. Bu süreçle birlikte hem endeks ağırlıklarında hem de şirketlerin pazar sınıflamalarında değişiklikler yaşanabileceği belirtiliyor.
Endeks ağırlıkları yeniden şekillenebilir
Yeni hesaplama yöntemi, özellikle BIST 30 ve BIST 100 gibi endekslerde yer alan şirketlerin ağırlıklarını doğrudan etkileyebilecek.
Fiili dolaşım oranı düşen şirketlerin endeks içi ağırlıkları azalırken, pasif fonların (ETF ve endeks takip eden portföyler) yeniden dengeleme yapması gerekecek. Bu durumun kısa vadede bazı hisselerde teknik satış baskısı yaratabileceği ifade ediliyor.
Uzmanlara göre düzenleme, piyasada uzun süredir tartışılan “gerçek fiili dolaşım” sorununu ortadan kaldırmayı hedefliyor. Özellikle fonlar üzerinden oluşturulan yapay likidite algısının temizlenmesiyle birlikte daha şeffaf bir piyasa yapısına geçilmesi amaçlanıyor.
Pazar değişikliği riski gündemde
Borsa İstanbul kurallarına göre fiili dolaşım oranı yüzde 10’un altına düşen şirketler pazar değişikliği riskiyle karşı karşıya kalabiliyor. Yeni sistemle birlikte bazı şirketlerin Yıldız Pazar veya Ana Pazar kriterlerini kaybedebileceği değerlendiriliyor.
Daha da kritik senaryoda, gerçek dolaşım oranının yüzde 5’in altına gerilemesi durumunda bazı hisselerin Piyasa Öncesi İşlem Platformu (PÖİP) kapsamına alınabileceği belirtiliyor.
Şeffaflık ve rasyonel fiyatlama vurgusu
Piyasa uzmanları, düzenlemenin kısa vadede dalgalanma yaratsa da orta ve uzun vadede daha sağlıklı bir fiyatlama zemini oluşturabileceği görüşünde. Yeni sistemle birlikte yatırımcıların sadece görünür dolaşım oranına değil, fon yapılarının arkasındaki gerçek sahiplik ilişkilerine de odaklanması gerekecek.
tclira.com


