Nöbetçi Eczaneler
Türkiye’de sigaranın vergi yapısında yapılan değişiklikler, hem enflasyonla mücadele hem de bütçe gelirleri açısından dikkat çekici sonuçlar doğurdu. Dünya’dan Recep Erçin’in haberine göre, nispi vergi oranı kademeli olarak düşürülürken maktu vergi tutarının artırılması, sigaradan elde edilen ÖTV gelirlerini yükseltirken fiyat artışlarının enflasyona etkisini sınırladı. Ancak bu yeni yapı, marka ve ürünler arasındaki fiyat farklarının azalmasına yol açarak sektörde yeni bir tartışmayı da gündeme taşıdı.
Düzenleme, son iki yıldır sürdürülen vergi politikasıyla uyumlu. 1 Ocak 2024’te nispi vergi yüzde 63’ten 57’ye çekilmiş, geçen yıl eylülde yüzde 53,5’e, bu yılın mart ayında yüzde 50’ye düşürülmüştü. Son karar ile nispi vergi oranı Ocak 2024’e kıyasla toplam 18 puan azaldı.
Bütçe gelirleri artıyor
Nispi verginin azaltılıp maktu verginin artırılması, hem enflasyonist etkinin sınırlandırılmasını sağlıyor hem de bütçe gelirlerini destekliyor. 2024’te yıllık enflasyon yüzde 44,4 olurken, tütün ürünlerinden tahsil edilen ÖTV yüzde 75 artarak 309 milyar TL’ye ulaştı. 2025’in ilk dokuz ayında ise enflasyon yüzde 33,29 seviyesindeyken sigara vergi gelirleri yüzde 39 artışla 306,9 milyar TL oldu. Geçen yıl aynı dönemde bu rakam 220,8 milyar TL idi.
Vergi kompozisyonunun bu şekilde değiştirilmesiyle devlet, tüketimden bağımsız daha öngörülebilir ve sürdürülebilir gelir elde ederken, sigaranın enflasyon üzerindeki etkisini de sınırlamış oldu.
Marka fiyatlarında makas daralıyor
Vergi yapısındaki değişiklikle birlikte, piyasadaki farklı marka ve segmentler arasındaki fiyat farkları da azalıyor. Premium olarak kabul edilen sigaralar ile daha düşük segmentteki ürünler arasındaki fiyat makasının kapanması, tüketiciyi daha yüksek segment ürünlere yöneltiyor. Bazı üreticiler, bu durumun pazar payı kaybı ve haksız rekabet yarattığını savunuyor.
Her 1 puanlık enflasyon artışının kamuya yıllık 100 milyar TL’nin üzerinde ek yük getirdiği hesaplanıyor. Bu nedenle sigara üzerinden enflasyon baskısını azaltmak, kamu maliyesi açısından stratejik önem taşıyor. Maktu verginin artırılması ve nispi verginin düşürülmesi, sigaranın fiyat kaynaklı enflasyon etkisini sınırlayarak dezenflasyon sürecine katkı veriyor.
TÜİK verilerine göre, 2024 sonunda TÜFE yüzde 44,4 olurken alkollü içecekler ve tütün grubundaki artış yüzde 39,3’te kaldı. 2025 Eylül ayında da genel enflasyon yüzde 33,29 iken bu grupta fiyat artışı yüzde 24,49 seviyesinde gerçekleşti.
Kayıt dışı ticaret riski
Vergi oranlarındaki artışın diğer etkisi ise kayıt dışı ticaret riski. Türkiye’de tütün ve nikotin ürünlerinin yasa dışı ticareti nedeniyle yaklaşık 160 milyar TL vergi kaybı yaşandığı ifade ediliyor. TESK, hem enflasyon baskısını azaltacak hem de kayıt dışılığı önleyecek dengeli bir vergi oranı uygulanması gerektiğini vurguluyor.