Ticaret Bakanlığı, doğrudan satış sistemlerinin piramit satış yapısına dönüşmesini önlemek ve bu sistemlerin daha şeffaf, adil ve güvenilir şekilde işlemesini sağlamak amacıyla yeni bir düzenleme hayata geçirdi. Resmi Gazete’de yayımlanan “Doğrudan Satışlar Hakkında Yönetmelik” ile Türkiye’de bu alanda ilk kez özel hükümler getirilirken, tüketicilerin korunmasına ve doğrudan satış şirketlerinin denetlenmesine yönelik önemli kurallar belirlendi.
Yönetmelikle birlikte hem tüketici haklarını korumaya yönelik adımlar atılırken hem de doğrudan satış şirketleri ve satıcılar için şeffaf, adil ve güvenilir çalışma esasları belirlendi. Bakanlık, bu düzenlemeyle tüketicileri yanıltıcı bilgi ve hızlı zenginlik vaatlerinden korumayı, sisteme katılımda baskı ve aldatma gibi yöntemlerin önüne geçmeyi amaçlıyor.
3 yıl geçerli yetki belgesi ve sermaye şartı
Yönetmelik kapsamında, doğrudan satış faaliyetinde bulunmak isteyen şirketlerin 3 yıl geçerli olacak bir “doğrudan satış yetki belgesi” alması zorunlu hale getirildi. Bu şirketlerin en az 10 milyon TL ödenmiş sermayeye sahip olması ve Türkiye’deki bir bankada 3 milyon TL bloke hesap bulundurması şart koşuldu.
Tüketici haklarına güçlü koruma
Tüketicilere 30 gün içinde gerekçesiz cayma hakkı tanınırken, eksik bilgilendirme durumunda bu sürenin 1 yıla kadar uzayabileceği belirtildi. Doğrudan satışa konu olan mal ve hizmetlerin pazarlanabilir nitelikte olması gerektiği vurgulanırken, yanıltıcı tanıtımlar, baskı ve aldatıcı yöntemler ise yasaklandı.
Kadın girişimcilere destek vurgusu
Doğrudan satış sistemlerinde kadın girişimcilerin çoğunlukta olduğuna dikkat çeken Bakanlık, bu sistemin kadınların ticari hayata katılımını artıran bir model olduğuna işaret etti. Esnek çalışma imkânı ve girişimcilik potansiyeli sayesinde istihdama katkı sağlayan bu yapıların, denetimsiz kaldığında piramit sistemlere evrilebileceği uyarısı da yapıldı.
Satıcılara ve şirketlere yeni yükümlülükler
Yeni yönetmelikle, şirketlere cayma hakkı, ürün bilgisi ve iade süreçleriyle ilgili bilgilendirme sistemi kurma zorunluluğu getirildi. Ayrıca doğrudan satıcıların, tüketicilere yazılı veya kalıcı veri saklayıcısı yoluyla bilgilendirme formu sunmaları gerekecek.
18 yaş altı bireyler, fiil ehliyeti olmayanlar, şirket ortakları ve yöneticileri ile yakın akrabalarının doğrudan satıcı olmasının önüne geçilirken, sisteme yeni katılanlardan ücret veya aidat alınması da yasaklandı.
Ticaret Bakanlığı, söz konusu düzenlemeyle doğrudan satış sistemlerini daha güvenli ve denetlenebilir hale getirmeyi hedefliyor.
