Plastik krizi çözümsüz: BM Plastik Anlaşması görüşmeleri bir kez daha sonuçsuz

2024’te sonuçsuz kalan Birleşmiş Milletler Plastik Anlaşması müzakereleri, Cenevre’de düzenlenen son turda da herhangi bir metinle sonuçlanamadı. Prof. Dr. Sedat Gündoğdu plastik üretiminin sınırlandırılmasına karşı çıkan az sayıda ülke ve güçlü endüstri lobilerinin etkisiyle görüşmelerin bir kez daha tıkanmasına dikkat çekti.

Üç yılda yaklaşık 40 milyon dolar harcandı

Petrol üreticisi ülkeler ve petrokimya endüstrisi lobileri, yeni plastik üretiminin kısıtlanması, plastiklerde kullanılan tehlikeli kimyasalların açıklanması ve aşamalı olarak yasaklanması gibi önlemlere karşı çıkarak süreci engelledi. Anlaşmanın tüm ülkelerin onayını gerektirmesi, birkaç ülkenin direncinin çoğunluğu etkisiz bırakmasına yol açtı.

Müzakereler üç yılda yaklaşık 40 milyon dolar harcanmasına rağmen sonuçsuz kaldı. Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) ile Suudi Arabistan arasındaki mali ilişkiler ve 234 fosil yakıt ve kimya sanayi lobicisinin sürece dahil olması, çıkar gruplarının müzakerelerdeki etkisini gözler önüne serdi.

Müzakereler ileri bir tarihe ertelendi

Cenevre’de sunulan taslak metinler, plastik üretiminin sınırlandırılması, toksik kimyasalların kontrolü ve adil geçiş mekanizmaları gibi temel konularda yetersiz bulunarak büyük eleştiri topladı. 100’e yakın ülke taslağa karşı çıktı; ABD ve Suudi Arabistan başta olmak üzere bazı ülkeler süreci tıkadı. Sonuç olarak müzakereler 14 Ağustos’ta bilinmeyen bir tarihe ertelendi.

Prof. Dr. Sedat Gündoğdu, süreci değerlendirirken, müzakerelerin yalnızca başarısız bir görüşme değil, aynı zamanda küresel güçlerin ve çokuluslu çıkar gruplarının çevre politikaları üzerindeki etkisinin açık göstergesi olduğunu belirtti. Gündoğdu, “Zayıf bir metin üzerinde anlaşmaktansa henüz bir metne sahip olmamak, hala avantajlıdır. Ancak bilimsel araştırmalar, plastiğin ekosistemler ve insan sağlığı üzerindeki etkilerinin hızla derinleştiğini ve zamanın daraldığını gösteriyor” dedi.

Uzmanlar, sürecin yeniden başlatılması ve ülkelerin konsensüs yerine oylama ile karar alınmasını önermesi gerektiğini vurguladı.