Nöbetçi Eczaneler
Ekonomim’den Aysel Yücel’in haberine göre, deniz taşımacılığında navlun fiyatları yılın ilk yarısında sert düşüş yaşadı. Drewry Dünya Konteyner Endeksi (WCI), Ocak 2025’ten bu yana yüzde 40’a yakın gerileyerek geçtiğimiz hafta 40’lık konteyner başına 2.499 dolar seviyesine indi. Küresel ticaretin yaklaşık yüzde 80’inin denizyolu üzerinden gerçekleştiği göz önünde bulundurulduğunda, düşüş sektör açısından dikkat çekici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Ocak ayında yaklaşık 4 bin dolar seviyelerinde olan WCI, ABD’nin gümrük vergilerine ara vermesiyle mayıs ve haziran aylarında kısa süreli bir yükseliş göstermişti. Ancak arzın talebin üzerinde kalmasıyla temmuz ortasına kadar fiyatlarda düşüş eğilimi sürdü. Çin ürünlerine uygulanan gümrük vergilerinin geçici olarak kaldırılmasının ağustos ortasında sona erecek olması, bazı şirketlerin Pasifik rotasındaki seferleri azaltmasına yol açtı.
Lojistik analiz şirketi Xeneta’nın verilerine göre, Asya’dan ABD’nin doğu ve batı kıyılarına yapılan konteyner taşımacılığında spot fiyatlar 1 Haziran’dan bu yana yüzde 50’nin üzerinde azaldı. Şirketin veri sorumlusu Erik Devetak, küresel ölçekte ciddi bir kapasite fazlası olduğunu ve bunun piyasayı baskılamaya devam edeceğini belirtti. DHL yetkilileri de yılın başında yaşanan trafik artışının ardından fiyatların tersine döndüğünü ve arz fazlasının arttığını ifade etti.
Drewry uzmanları, yılın ikinci yarısında arz-talep dengesizliğinin derinleşmesiyle spot oranların daha da düşmesini bekliyor. Bu düşüşün hızını, ABD-Çin arasındaki ticari ilişkiler ve olası gümrük vergisi düzenlemeleri belirleyecek.
Veson Nautical analisti Jarl Milford, gümrük vergileri, jeopolitik riskler ve yavaşlayan küresel talebin sektörde baskı yarattığını vurgularken, daha uzun rotalara yönelen gemilerin fazla kapasitenin bir kısmını emdiğini ve bunun navluna taban oluşturabileceğini söyledi.
Gemi siparişlerinde sert düşüş
Deniz Ticaret Odası (DTO) Başkanı Tamer Kıran, ağustos ayı meclis toplantısında yaptığı açıklamada, küresel deniz taşımacılığında yılın ilk yarısında yavaşlama yaşandığını ve bunun yeni gemi siparişlerine de yansıdığını ifade etti. 2025’in ilk altı ayında, 1000 GT ve üzeri yeni gemi siparişleri, adet bazında yüzde 63.8; DWT bazında ise yüzde 57.9 oranında azaldı. Bu durum, yeni inşa fiyatlarında düşüşe yol açarken, en büyük gemi üreticisi olan Çin’in yeni siparişlerinde yüzde 69.6 oranında düşüş yaşandığı kaydedildi.
Tamer Kıran, yeşil dönüşüm çerçevesindeki belirsizliklerin de siparişlerdeki azalmanın nedenlerinden biri olduğunu ifade etti. Ayrıca Kızıldeniz’deki güvenlik riskleri ve ABD’nin Çin merkezli gemilere yönelik ek liman ücretleri uygulama hazırlıklarının da sektördeki yavaşlamayı artırdığına dikkat çekti.
2025 yılında küresel denizyolu taşımacılığının, yıl sonuna kadar yalnızca yüzde 0.1 oranında büyüme kaydederek 12.7 milyar ton seviyesine ulaşması öngörülüyor.
Koster piyasasında sınırlı artış
Navis Danışmanlık Koordinatörü Engin Koçak, nehir/deniz tipi koster taşımacılığında yük hacminde sınırlı da olsa artış yaşandığını ve navlun fiyatlarının kısmen toparlandığını söyledi. Türkiye’nin mevsimsel ithalat talebindeki artışın bu yükselişte etkili olduğu belirtildi.
Koçak, Azov-Marmara rotasında taşınan 3.000 ton buğday yüklerinin navlun fiyatlarının 22-23 dolar/tondan 23-24 dolar/tona çıktığını, Rostov-Marmara hattında ise navlunların 24-25 dolardan 25-26 dolara yükseldiğini açıkladı. Rostov-Mersin rotasında da navlunlar 38-39 dolar/tondan 40-41 dolar/ton seviyesine ulaştı.
Ancak Karadeniz hattında, özellikle Ukrayna ve Rusya çıkışlı işler konusunda armatörlerin temkinli hareket ettiği bildirildi.