İris Cibre, yüksek faiz politikasının uzun süredir hem arzı baskıladığını hem de büyük kesimin talebinde düşüşe yol açtığını belirtti. Bu durumun, iş insanlarının yatırım harcamalarını ertelemesine ve arzda artış bir yana düşüş yaşanmasına neden olduğunu vurguladı. Kapasite kullanım oranındaki gerilemeye işaret eden Cibre, üretim tarafında sıkıntıların derinleştiğini söyledi.
Yatırım yerine sıcak para akışı
Yüksek faiz ortamında Türk lirasının aşırı olmasa da değer kazandığını belirten Cibre, bunun ithal tüketim mallarına yönelimi artırdığını belirtti. Aynı zamanda yüksek faiz nedeniyle gelir vergisinin yavaşladığını, bütçe açığının ise tahmin edilenin üzerine çıkarak GSYH’nin %4,8’ine ulaşabileceğini ifade etti.
Cibre, “Mevcut politikalar, yerli ve yabancı yatırımcıları faiz gelirine alıştırdı ve döviz cinsinden servetlerini artırdı” derken, buna karşın üreticiler, artan iç maliyetler nedeniyle yatırım yapamıyor ve bu baskının eninde sonunda tüketici fiyatlarına yansıyacağı uyarısında bulundu.
Reel faiz algısı ve iflas dalgası
Reel faiz tartışmalarına da değinen Cibre, halkın reel faiz aldığını düşünmediğini, ancak piyasacıların ex-post %17, ex-ante %20 reel faiz elde ettiğini öne sürdü. Bu durumu adaletsiz bulan Cibre, artan konkordato ve iflas başvurularına dikkat çekti.
Kredi büyümesi sayesinde takipteki ticari kredi oranı sabit kalsa da, yıllık bazda %70’e ulaşan takipteki kredi hacminin krizin derinliğini yansıttığını ifade etti.
Riskler birikiyor
Cibre ayrıca şirketlerin döviz açık pozisyonunun son 1,3 yılda 101 milyar dolara çıktığını, para piyasasında 45 milyar dolar (yaklaşık 1,8 trilyon TL) sıcak para bulunduğunu ve 25 milyar dolarlık carry trade girişinin sürdüğünü belirtti.
“Program çalışmadı, üzgünüm” diyen İris Cibre, mevcut ekonomik programın yapısal sorunlara çözüm üretmediğini, aksine riskleri biriktirdiğini belirtti.


