Nöbetçi Eczaneler
İstanbul Sanayi Odası’nın yayımladığı Türkiye İmalat PMI verisi, temmuz ayında 45,9’a gerileyerek sektörde ekim 2024’ten bu yana en sert yavaşlamaya işaret etti. Yeni siparişlerdeki keskin düşüş ve zayıf müşteri talebi, üretimde son 10 ayın en hızlı daralmasına yol açtı. Veriler, ekonomik aktivitedeki zayıflığın sürdüğünü ve imalat sanayindeki bozulmanın 16’ncı ayına ulaştığını ortaya koydu.
Yeni siparişlerdeki daralma hızlandı
Temmuz verileri, üretim ve yeni siparişlerdeki daralmanın hızlandığını gösterdi. Söz konusu ayda sektörün faaliyet koşullarındaki bozulma kesintisiz 16’ncı ayına ulaştı. Müşteri talebindeki durgunluk, yeni siparişlerin üst üste 25’inci ay da gerilemesine yol açarken, bu düşüş Mart 2025’ten bu yana en yüksek oranda ölçüldü. Dış talep de zayıf kaldı; yeni ihracat siparişleri düşmeye devam etti.
İmalatçılar, zayıf talep nedeniyle üretim hacmini azaltırken, temmuz ayında üretimdeki düşüş son 10 ayın en hızlı oranında gerçekleşti. İstihdam ve satın alma faaliyetleri genel olarak azalırken, firmalar stoklarını eritmeye yöneldi. Girdi stokları ekim 2024’ten bu yana en sert düşüşünü kaydederken, nihai ürün stoklarında da belirgin azalma yaşandı.
Girdi maliyetleri arttı
Liradaki değer kaybının etkisiyle girdi maliyetleri sert şekilde artmaya devam etti. Buna rağmen üretici fiyat artışı görece ılımlı kaldı. Satış fiyatlarında artış hızı Haziran ayına kıyasla hafif yükselse de, bazı firmaların talep düşüklüğü nedeniyle fiyat indirimine gitmesi bu artışı sınırladı.
S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker değerlendirmesinde, “Firmaların yeni sipariş alma konusunda yaşadığı zorluklar, sektöre yayılmış durumda. Üretim, istihdam ve satın alma faaliyetleri azalırken, firmalar stoklarını azaltmaya yöneldi. Liradaki zayıflık ise girdi maliyetlerini artırarak tabloyu zorlaştırıyor. İmalatçılar yılın ikinci yarısında talep koşullarında toparlanma bekliyor” ifadelerini kullandı.
Sektörel görünüm: Üretimde artış sadece elektronik sektöründe
İSO Türkiye Sektörel PMI Temmuz raporu, imalat sektörünün geneline yayılan talep zayıflığını gözler önüne serdi. Takip edilen 10 sektörün tamamında yeni siparişlerde azalma görülürken, üretimde artış sadece elektrikli ve elektronik ürünler sektöründe yaşandı. Bu sektör son 17 ayda ilk kez büyüme kaydetti.
Gıda ürünleri sektörü, mayıs 2020’den bu yana en keskin üretim düşüşünü yaşarken, tekstil sektöründe hem istihdamda hem de fiyatlarda gerileme sürdü. Temmuzda sadece gıda ürünleri sektörü istihdamını artırdı. Diğer sektörlerde ise iş gücü kayıpları yaşandı; en belirgin istihdam düşüşü tekstil sektöründe oldu.
Satın alma faaliyetleri tüm sektörlerde azalırken, düşük girdi talebi tedarik zinciri üzerindeki baskıyı hafifletti. Yedi sektörde teslimat süreleri kısaldı; en belirgin iyileşme ağaç ve kağıt ürünlerinde gerçekleşti.
Girdi maliyetlerinde artış sürse de, 10 sektörden altısında maliyet enflasyonu haziran ayına kıyasla yavaşladı. En hızlı maliyet artışı metalik olmayan mineral ürünlerde, en ılımlı artış ise ağaç ve kağıt ürünlerinde ölçüldü. Elektrikli ve elektronik ürünler sektöründe ise satış fiyatlarında eylül 2024’ten bu yana en yüksek artış kaydedildi. Tekstil sektörü ise nihai ürün fiyatlarını düşüren tek sektör oldu; böylece bu sektörde fiyat düşüşü beşinci ayına ulaştı.