Türkiye hazır giyim ve konfeksiyon sektöründe Avrupa pazarındaki daralma devam ederken, ihracatın yöneldiği yeni rotalar dikkat çekiyor. Sektörün toplam ihracatı yılın ilk yedi ayında yüzde 1,4 gerilerken, Belarus’a yapılan hazır giyim ihracatındaki yüzde 221’lik artış, Rusya merkezli ticaret ağındaki değişimin önemli göstergelerinden biri oldu.
Ekonomim’den Yener Karadeniz’in haberine göre, Türkiye’nin hazır giyim ve konfeksiyon ihracatı ocak-temmuz döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 1,4 azalarak 9 milyar 557 milyon dolara geriledi. Temmuz ayında ise sektör ihracatı yüzde 0,2 artışla 1 milyar 583 milyon dolar oldu.
Toplam ihracattaki sınırlı gerilemeye karşın ülke bazındaki hareketlilik dikkat çekti. Özellikle Belarus, sektörün yeni pazar arayışında öne çıkan ülkelerden biri haline geldi.
Belarus’a ihracat iki katından fazla arttı
Türkiye’nin Belarus’a hazır giyim ihracatı yılın ilk yedi ayında yüzde 221,2 artarak 49 milyon dolardan 157,2 milyon dolara yükseldi. Temmuz ayındaki artış ise yüzde 262,8’e ulaştı.
Belarus’un 8,9 milyonluk nüfusuna rağmen Türkiye’den bu ölçekte hazır giyim ürünü ithal etmesi, yalnızca iç tüketim açısından değerlendirilemeyecek bir tablo ortaya koyuyor. Özellikle Belarus’un Rusya ile ortak gümrük alanında bulunması, ülkenin bölgesel ticarette bir dağıtım ve lojistik merkezi olarak önemini artırıyor.
Aynı dönemde Türkiye’nin Rusya’ya hazır giyim ihracatı da yüzde 17,3 artarak 159,8 milyon dolara çıktı. Böylece Belarus, Türkiye’nin hazır giyim ihracatında Rusya’ya neredeyse eşdeğer büyüklükte bir pazar haline geldi.
Ticaret rotasında Polonya’nın yerini Belarus aldı
Sektör temsilcilerinin değerlendirmelerine göre Rusya’ya yönelik ticarette son yıllarda önemli bir rota değişimi yaşanıyor. Yaptırımların sıkılaşması ve sınır kapılarındaki denetimlerin artması, daha önce önemli bir geçiş noktası olan Polonya’nın rolünü azaltırken Belarus’un önemini artırıyor.
Belarus’un Rusya ile ortak gümrük alanında bulunması, ülkeyi Rusya pazarına ulaşmak isteyen şirketler açısından stratejik bir noktaya dönüştürüyor. Türkiye’den Belarus’a yapılan hazır giyim ihracatındaki olağanüstü artış da bu dönüşümün ticaret rakamlarına yansıdığını gösteriyor.
Litvanya’ya yapılan hazır giyim ihracatının da yüzde 472 artması, Rusya çevresindeki ülkelerin ihracat rotalarında giderek daha fazla önem kazandığına işaret ediyor.
Belarus yedi ayda yıllık rekoru geçti
Belarus’a yönelik ihracattaki değişimin boyutu uzun vadeli verilerde daha net görülüyor.
Türkiye’nin Belarus’a hazır giyim ihracatı;
- 2020’de 93 milyon dolar,
- 2021’de 93,3 milyon dolar,
- 2022’de 89,8 milyon dolar,
- 2023’te 104,4 milyon dolar,
- 2024’te 86,5 milyon dolar,
- 2025’te ise 121,5 milyon dolar oldu.
2026’nın yalnızca ilk yedi ayında ulaşılan 157,2 milyon dolarlık ihracat, böylece önceki yılların tamamındaki yıllık rakamları geride bıraktı.
Üstelik Belarus’a toplam ihracat yüzde 22,1 artarken hazır giyim ihracatının yüzde 221,2 yükselmesi, sektörün bu pazardaki büyümesinin genel ticaret artışının çok üzerinde gerçekleştiğini ortaya koyuyor.
Artış sadece Belarus’la sınırlı değil
Doğu Avrupa ve eski Doğu Bloku ülkelerinde görülen hareketlilik, hazır giyim sektörünün yeni pazar arayışının genişlediğini gösteriyor. Ocak-temmuz döneminde eski Doğu Bloku ülkelerine yapılan hazır giyim ihracatı yüzde 32,3 arttı.
Bu gelişme, Avrupa Birliği’nin geleneksel büyük pazarlarında yaşanan kayıpların yeni rotalarla telafi edilmeye çalışıldığını gösteriyor. Ancak alternatif pazarlardaki artışlar henüz Avrupa’daki gerilemeyi tamamen karşılayabilmiş değil.
Avrupa pazarında kayıp sürüyor
Sektörün geleneksel ihracat merkezlerinde ise düşüş devam etti. Ocak-temmuz döneminde hazır giyim ihracatı Almanya’ya yüzde 12,3, Fransa’ya yüzde 13,4, Polonya’ya yüzde 16,8, İtalya’ya yüzde 9 ve Hollanda’ya yüzde 4,1 geriledi.
Buna karşılık İspanya’ya ihracat yüzde 5,3, ABD’ye ihracat ise yüzde 6,5 arttı.
Rakamlar, sektörün Avrupa’daki talep kaybını alternatif pazarlara yönelerek dengelemeye çalıştığını ortaya koyuyor. Ancak yeni pazarlardaki yüksek oranlı büyümeye rağmen toplam hazır giyim ihracatı hâlâ geçen yılın altında bulunuyor.
Hazır giyimin ihracattaki ağırlığı azalıyor
Sektördeki bir diğer dikkat çekici gelişme ise hazır giyimin Türkiye’nin toplam ihracatındaki payının gerilemesi oldu.
Hazır giyimin toplam ihracat içindeki payı 2023 yılının ilk yedi ayında yüzde 8,1 iken, 2026’nın aynı döneminde yüzde 5,9’a düştü. Sanayi ihracatındaki payı da yüzde 11,3’ten yüzde 8,3’e geriledi.
Böylece bir dönem Türkiye’nin en fazla ihracat yapan ikinci sektörü olan hazır giyim, otomotiv, kimyevi maddeler, elektrik-elektronik ve çeliğin ardından beşinci sıraya geriledi.
Analiz: Rusya rotası kaybı telafi edebilir mi?
Ortaya çıkan tablo, hazır giyim sektöründe yalnızca bir pazar değişikliğine değil, ihracat stratejisinde daha geniş bir dönüşüme işaret ediyor. Avrupa’da özellikle Almanya, Fransa ve İtalya gibi ana pazarlarda yaşanan kayıplar, Türkiye’nin geleneksel ihracat modelinin baskı altında olduğunu gösteriyor.
Belarus ve Rusya hattındaki hızlı büyüme ise sektörün jeopolitik ve lojistik gelişmelere göre yeni ticaret kanalları oluşturduğunu ortaya koyuyor. Belarus’un Rusya ile ortak gümrük alanındaki konumu, bu ülkeye yönelik ihracat artışının yalnızca Belarus’un iç talebiyle açıklanmasını güçleştiriyor.
Ancak burada kritik soru, bu rotadaki büyümenin sürdürülebilir olup olmayacağı. Yaptırımlar, gümrük denetimleri ve bölgesel ticaret politikalarındaki olası değişiklikler, söz konusu hattın geleceğini doğrudan etkileyebilir.
Dolayısıyla hazır giyim sektörünün önündeki temel mesele yalnızca yeni pazar bulmak değil; Avrupa’daki kayıpları kalıcı biçimde telafi edecek, daha dengeli ve sürdürülebilir bir ihracat coğrafyası oluşturmak olarak öne çıkıyor.
tclira.com


