Türkiye Perakendeciler Federasyonu’nun (TPF) ikinci çeyrek saha değerlendirmesi, enflasyondaki yavaşlamanın yalnızca fiyatlara değil, tüketicinin alışveriş alışkanlıklarına da yansımaya başladığını gösterdi. Yaklaşık 10 bin üye mağazadan elde edilen gözlemlere göre, uzun süredir yalnızca temel ihtiyaç ürünlerinden oluşan alışveriş sepetleri yeniden çeşitlenirken, ertelenen bazı harcamalar da geri dönmeye başladı.
Alışveriş sepetinde normalleşme sinyali
Yüksek enflasyon dönemlerinde tüketiciler, bütçelerini koruyabilmek için alışverişlerini büyük ölçüde temel gıda ürünleriyle sınırlandırmıştı. İkinci çeyrek verileri ise bu eğilimin kısmen değiştiğine işaret ediyor. Yerel zincir marketlerin saha gözlemlerine göre tüketiciler artık temel gıda ürünlerinin yanı sıra atıştırmalık, kişisel bakım ve temizlik ürünlerini de yeniden alışveriş sepetlerine eklemeye başladı.
Bu değişim, sadece harcama kalemlerinin çeşitlenmesi değil, aynı zamanda tüketicinin gelecekteki fiyat artışlarına ilişkin kaygısının da önceki döneme göre azaldığını gösteren önemli bir gösterge olarak değerlendiriliyor.
“Zam gelir” endişesi zayıflıyor
TPF Başkanı Ömer Düzgün, uygulanan ekonomi programının etkilerinin sahada hissedilmeye başladığını belirterek, tüketicinin artık yalnızca fiyat artışlarından korunmak amacıyla değil, gerçek ihtiyaçlarına göre alışveriş yaptığını ifade etti.
Düzgün’e göre uzun süredir alışveriş kararlarını şekillendiren “yarın zam gelir” psikolojisinin etkisi zayıflarken, bu durum gıda enflasyonunda psikolojik eşiğin aşılmaya başladığını gösteriyor.
Güven artıyor ancak temkin sürüyor
Perakende sektörünün değerlendirmeleri, tüketici güveninde kademeli bir toparlanmaya işaret etse de sektör temsilcileri sürecin henüz tamamlanmadığını vurguluyor. Bazı ürün gruplarında maliyet baskılarının devam ettiğini belirten Düzgün, enflasyondaki olumlu görünümün kalıcı hale gelebilmesi için üretici, tedarikçi, perakendeci ve kamunun ortak mücadeleyi sürdürmesi gerektiğini ifade etti.
Bu nedenle mevcut tablo, enflasyon sorununun tamamen çözüldüğünden ziyade fiyat artış hızının yavaşladığı ve tüketici beklentilerinin kısmen iyileştiği bir döneme işaret ediyor.
“Mağaza enflasyonu” uyarısı
TPF’nin değerlendirmesinde dikkat çeken bir diğer başlık ise perakende sektöründeki plansız mağaza yatırımları oldu. Düzgün, aynı bölgede kısa süre içinde çok sayıda market açılmasının yatırım verimliliğini düşürdüğünü ve kaynak israfına neden olduğunu belirterek bu durumu “mağaza enflasyonu” olarak tanımladı.
Federasyon, mağaza açılışlarında nüfus yoğunluğu, ticari kapasite ve şehir planlaması gibi objektif kriterlerin dikkate alınacağı bir planlama modelinin hem sektörün sürdürülebilir büyümesine hem de sağlıklı rekabet ortamının korunmasına katkı sağlayacağını savunuyor.
İkinci çeyrek verileri, tüketicinin harcama davranışlarında uzun süredir görülmeyen bir normalleşme eğiliminin başladığını ortaya koyarken, bu eğilimin kalıcı olup olmayacağı ise enflasyondaki düşüşün devamına, gelir artışlarının hızına ve ekonomik güven ortamının güçlenmesine bağlı olacak.
tclira.com


