Sağlık Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu, Türkiye’deki gazlı içeceklerde Avrupa’ya kıyasla 4 kat daha fazla fruktoz bulunduğunu belirterek şekerli gıdalara yönelik düzenleme yapılacağını açıkladı. Bu açıklamanın ardından özellikle kolalı gazozlardan alınan Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) gündeme geldi.
Gazlı içeceklere uygulanan vergi caydırıcı etkiye sahip değil
Dünya’dan Recep Erçin’in haberine göre, devlet, sigara, alkol ve kolalı gazoz gibi ürünlerin tüketimini azaltmak amacıyla ÖTV uyguluyor. Ancak sigaraya kıyasla gazlı içeceklerde vergi tüketimi aynı ölçüde caydırmıyor. Yıllar içinde kapsamın genişletilmesiyle birlikte, toplam ÖTV gelirleri içinde kolalı gazlı içeceklerin payı yüzde 0,3 seviyesinden yüzde 1’e yaklaştı.
2015 yılında 345 milyon lira olan kolalı gazlı içeceklerden alınan ÖTV, 2025 sonunda 17,6 milyar liraya ulaşacak. Böylece son 10 yılda artış yüzde 5 bini aşacak. Bu dönemde toplam ÖTV gelirleri de 105,9 milyar liradan 2,1 trilyon liraya yükseldi.
Geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 66,4 artış
2018’de yapılan düzenleme ile meyveli gazozlar, alkolsüz biralar, enerji ve sporcu içecekleri, soğuk çay ve kahve gibi ürünler de ÖTV kapsamına alındı. 2021’de oran yüzde 25’ten yüzde 35’e çıkarıldı. Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre, 2024’ün ilk yedi ayında kolalı gazozlardan elde edilen vergi geliri 9,9 milyar lira oldu. Bu durum geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 66,4 artışa işaret etti.
Kolalı gazozlardan alınan ÖTV tutarı, toplamda en küçük kalemlerden biri olsa da artış oranıyla alkollü içkiler, tütün, motorlu taşıtlar, petrol ve doğal gaz ile dayanıklı tüketim mallarını geride bıraktı.
Dünyada da şekerli içecekler sağlık gerekçesiyle vergilendiriliyor. İngiltere’de şeker oranına göre kademeli vergi uygulanırken, Suudi Arabistan’da satış fiyatı üzerinden sabit oranda vergi alınıyor. Bugün 50’den fazla ülke bu yöntemi kullanıyor.


