Faiz düştü, sanayici ne kadar nefes alacak?

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 22.10.2026 tarihi itibarıyla politika faizinde 100 baz puanlık indirime giderek politika faizini %37’den %36’ya çekti. Gecelik borç verme faizi ise %40’tan %39’a indirildi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının bu kararının piyasaların genel beklentisiyle uyumlu olduğu söylenebilir.

Peki, bu karar imalat sanayisine nasıl yansıyacak?

Tam da burada faiz kararını yalnızca “1 puanlık indirim” olarak okumamak gerekiyor. Çünkü sanayici açısından mesele politika faizinin kaç olduğundan çok, finansmana hangi maliyetle ve hangi koşullarda ulaşabildiği.

Türkiye’de imalat sanayisi bir süredir yüksek finansman maliyetleri, işletme sermayesi ihtiyacı, iç talepteki zayıflama ve ihracat pazarlarındaki rekabet baskısıyla karşı karşıya. Son dönemlerde açıklanan sanayi üretim verileri de bu tabloyu destekliyor. Ağustos ayında toplam sanayi üretimi yıllık %1,9 gerilerken, imalat sanayi üretimindeki düşüş %2,5 olarak gerçekleşmiştir. Aylık bazda ise imalat sanayi üretimi %1,6 azalmıştır.

Dolayısıyla faiz indiriminin sanayi açısından en önemli sonucu, finansman maliyetlerinin önümüzdeki dönemde aşağı yönlü bir trende girmesi ihtimali. Fakat burada beklentiyi doğru kurmak gerekiyor.

Politika faizindeki 100 baz puanlık indirim, sanayicinin kredi faizinin ertesi gün 100 baz puan düşeceği anlamına gelmiyor. Bankaların kredi fiyatlamasında mevduat maliyetleri, likidite koşulları, risk primi, kredi talebi ve bankanın kendi bilanço koşulları da belirleyici. Nitekim Merkez Bankasının eylül ayı toplantı özetinde, TL ticari kredi faizlerinin yüzde 49,3 seviyesinde olduğu görülüyordu. Bu nedenle sanayicinin asıl beklediği şey yalnızca faiz indirimi değil; faiz indiriminin kredi piyasasına yansıması.

Üretim mi, finansman mı?

Sanayici üretim yapmak istiyor ama üretimi finanse etmek pahalı. Bu durum bugün sanayicinin karşı karşıya olduğu temel sorunların başında yer alıyor. Çünkü sanayicinin hammadde alması, makine yenilemesi, kapasite artırımı ya da yeni yatırım yapması gibi kararları finansmana bağlı. Faiz oranlarının, yani yatırım maliyetinin yüksek olduğu bir ortamda firmalar yatırım kararlarını öteleyebiliyor. Elde edilen kârın önemli bir bölümü yeni makineye, teknolojiye veya kapasite artışına değil, finansman giderlerine ayrılabiliyor. Bu yönden bakıldığında faiz indirimi, tek başına büyük bir dönüşüm yaratmasa bile daha düşük finansman maliyetine giden yolun açılması açısından önemli. Ancak yolun devamının gelmesi gerekiyor.

Asıl kritik soru: Faiz ne kadar daha düşecek?

Sanayicinin önümüzdeki aylarda bakacağı temel gösterge yalnızca politika faizi olmayacak. Aynı zamanda “Kredi faizleri ne kadar düşecek?”, “Bankalar ticari kredilerde daha rahat fiyatlama yapabilecek mi?”, “Yatırım kredilerine erişim kolaylaşacak mı?”, “KOBİ’ler işletme sermayesi ihtiyacını daha düşük maliyetle karşılayabilecek mi?”, “Faiz indirimi enflasyonla mücadeleyi sekteye uğratmadan sürdürülebilecek mi?” gibi göstergeler de yer alacak. Çünkü sanayi için düşük faiz kadar öngörülebilir faiz de önemli.

Bir yatırımcı bugün yüzde 40’ların üzerinde bir maliyetle kredi kullanıp yarın faizlerin çok daha aşağı düşeceğini düşünüyorsa, yatırım kararını erteleyebilir. Buna karşılık faizlerin kademeli, öngörülebilir ve kalıcı biçimde aşağı indiğine ilişkin güven oluşursa, yatırım iştahı da güçlenebilir.

Burada Türkiye’nin imalat sanayisinin ihtiyacı yalnızca düşük faiz değil, aynı zamanda düşük ve öngörülebilir enflasyon, rekabetçi üretim maliyetleri, enerji fiyatlarında istikrar, ihracat pazarlarında güçlenme ve uzun vadeli yatırım finansmanı da gerekiyor.

Nitekim imalat sanayisine yönelik son dönemde özel finansman programları da devreye alınıyor. Örneğin 250 milyar liralık finansman paketinde sabit maliyetli krediler için %37 oran, istihdam şartının sağlanması hâlinde ise finansman maliyetinin 12 puanının kamu tarafından karşılanması ve maliyetin %25’e kadar düşebilmesi öngörülüyor. Diğer yandan KOSGEB, sanayicinin kapasite artırımına yönelik kullanacağı 20.000.000-30.000.000 TL tutarındaki krediye 20 puan faiz indirimi ile destek sağlıyor.

Bu tür mekanizmalar ile para politikasındaki gevşemenin birbirini tamamlaması hâlinde, faiz indiriminin üretime yansıması çok daha güçlü olabilir ancak bu mekanizmaların sayısının ve kapsamının artması şart. Çünkü bu tür mekanizmalardan yararlanmak için gerekli şartların önemli bir kısmını yeni yatırımcılar veya girişimciler sağlayamayıp devre dışı kalabiliyor veya destek oranı yeterli seviyede olmayabiliyor.

Sonuç: Faiz indi, şimdi sıra krediye geliyor

Bugünkü karar sanayi açısından olumlu bir sinyal olsa da sanayicilerin hâlâ “Krediyi kaçtan kullanacağım?” sorusuna yanıt aramaları gerekiyor. Merkez Bankasının politika faizini %36’ya indirmesi önemli; ancak bunun ticari kredi maliyetlerine de yansıması şart. Aksi hâlde, faizler düşerken sanayicilerin finansman maliyetlerinde aynı hızda bir azalma görülmeyebilir. Çünkü sanayicinin bugün ihtiyacı yalnızca faiz indirmek değil, bu indirimin üretime dönüşmesini sağlamak.