Esnafın platform isyanı: “Satış var, kazanç yok”

Online sipariş ve pazar yeri platformları, esnafın müşteriye ulaşmasını sağlarken yüksek komisyon ve ek kesintiler nedeniyle işletmelerin kazancını da eritiyor. Türkiye gazetesinden Kaan Zenginli’nin haberine göre; Esnaf, komisyon, kurye, reklam ve kampanya bedellerinin ardından satışlardan kendilerine çok az pay kaldığını belirterek düzenleme talep ediyor.

Türkiye’de binlerce restoran, kafe, market, butik işletme, turizm işletmesi, galerici ve emlakçı müşteriye ulaşabilmek için dijital sipariş ve pazar yeri platformlarında yer alıyor. Ancak işletmeler; üyelik, komisyon, kurye, kampanya, reklam ve promosyon gibi çok sayıda kalemin kârlarını ciddi biçimde azalttığını söylüyor.

İstanbul’da tantuni satan bir işletmeci, platformlardaki komisyon oranlarının yüzde 38 seviyelerine çıktığını belirterek bu durumun hem esnafı hem de tüketiciyi zorladığını ifade ediyor.

“200 liralık ürünü 276 liraya çıkarmamız gerekiyor”

İstanbul Basın Ekspres Yolu üzerinde faaliyet gösteren esnaf, yüksek komisyon nedeniyle ürün fiyatlarını artırmak zorunda kaldıklarını belirtiyor.

Esnaf, “200 liralık bir ürünü platform üzerinden sattığımızda, aynı kârı koruyabilmek için fiyatı 276 liraya çıkarmamız gerekiyor. Bu da tüketiciyi mağdur ediyor. Fiyatı artırmadığımızda ise 200 liralık ürün satışından bize 124 lira kalıyor. Masraflarımızı çıkardığımızda zararına satmış oluyoruz” diyor.

Kampanya ve reklam kesintileri

Esnafın şikâyet ettiği bir diğer konu ise kampanya ve reklam uygulamaları.

Joker uygulamaları ve reklam kampanyalarının işletmeler üzerindeki yükü artırdığını belirten esnaf, “Senin reklamını yaparım, satış fiyatının yüzde 60 indirimli olarak müşteriye veririm deniyor. Bu indirim oranı da esnafın reklam gideri olarak hesaplanıyor. Kampanyaya katıldığınızda satışlar artıyor ancak kesintiler de daha da yükseliyor. Bu kadar yüksek indirim oranları işletmeler açısından sürdürülebilir değil” ifadelerini kullanıyor.

“Platformlardan çıkarsak batarız”

Siparişlerinin büyük bölümünün internet üzerinden geldiğini belirten işletmeler, bu nedenle platformlardan çıkamadıklarını söylüyor.

Bahçelievler’de 12 yıldır restoran işleten Mehmet Akdağ, platformlara olan bağımlılığı şöyle anlatıyor:

“Müşteri artık telefonundan sipariş vermiyor. Platformda olmazsak sipariş alamıyoruz. Ama sipariş geldikçe de farklı kalemlerden kesinti yapılıyor. Satış var, kazanç yok. Bugün küçük bir işletmenin kendi uygulaması ya da kendi müşteri ağı yok. Herkes aynı platformlarda. Çıkınca siparişler bir anda düşüyor. Mecburen sistemde kalıyoruz. Hiçbir şeye itiraz edemiyoruz.”

Yemek çekleri de ekleniyor

Bazı işletmelerde siparişlerin yüzde 70-80’inin online platformlardan geldiği belirtiliyor. Bu durum esnafın platformlara bağımlılığını artırırken, yemek çekleriyle yapılan ödemeler de ek bir maliyet oluşturuyor.

Bir esnaf, “Tüketiciler pahalılıktan şikâyet ediyor. Biz de onlar da bağımlı hâle geldik. Bir de hem platform üzerinden sipariş verip hem de yemek çekleriyle ödeme yapılması konusu var. Ona da yüzde 6 komisyon ödeyince iyice zor duruma düşüyoruz” diyor.

Esnaf dışında başka sektörler de şikayetçi

Platformlardaki kesintiler yalnızca restoran ve kafelerle sınırlı kalmıyor. Giyim, kozmetik, elektronik, çiçek ve market ürünleri satan işletmeler de benzer sorunlar yaşadıklarını belirtiyor.

Küçük işletmeler; vitrin, kampanya ve lojistik gibi hizmetlerin kazançlarını azalttığını, kendi reklam ve müşteri ağlarını oluşturamadıkları için pazar yerlerine bağımlı hâle geldiklerini ifade ediyor.

İşletmeler, artan maliyetleri karşılamak için fiyatlarını yükselttiklerinde ise bunun tüketiciye yansıdığını belirtiyor.

“Kesintilere sınır getirilmeli”

Tüketici dernekleri ise dijital platformlara daha şeffaf kurallar getirilmesi gerektiğini savunuyor.

Platform ekonomisinin milyonlarca tüketici ile yüz binlerce işletmeyi buluşturduğuna dikkat çeken dernek temsilcileri, güçlü piyasa konumuna sahip platformların uyguladığı komisyon ve hizmet bedellerinin makul seviyelerde tutulmasını istiyor.

Temsilciler, komisyon oranlarına sınır getirilmesi ve platformların komisyon, kurye, reklam ve kampanya bedellerini ayrı ayrı faturada göstermesi gerektiğini ifade ediyor.