Merkez Bankası’nın yarın açıklayacağı faiz kararı öncesinde ekonomide yeniden canlanma sinyalleri aranıyor. Ekonomist Doç. Dr. Oğuz Demir, yalnızca bir faiz indirimiyle toparlanma beklemek gerçekçi olmadığını söyledi. Demir, 19 Mart’ta Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanmasıyla başlayan siyasi operasyonların ardından, ekonomideki iyimser beklentilerin ve toparlanma sürecinin ciddi şekilde sekteye uğradığını belirtti.
Aralık 2024’te başlayan faiz indirim süreci, 6 Mart 2025’te politika faizinin %42,5’e düşürülmesiyle sürüyordu. Ancak 19 Mart’ta yaşanan siyasi gelişmelerin ardından Merkez Bankası 20 Mart’ta olağanüstü bir toplantıyla faizleri %46’ya çıkarmak zorunda kaldı. Üst fonlama bandı olan %49 üzerinden piyasaya müdahale eden Merkez Bankası, bu seviyeyi nisan ve haziran aylarında da korudu.
Demir’e göre, bu gelişmeler yaşanmasaydı nisan ve haziran aylarında yeni faiz indirimleri yapılabilir, politika faizi %40’ın altına inebilirdi.
Piyasadaki etkileri ne oldu?
Siyasi operasyonlar öncesinde Borsa İstanbul 100 Endeksi 17 Mart’ta yılın en yüksek seviyesi olan 10.860 puanı görmüştü. Ancak tutuklama kararı sonrası 24 Mart haftası, son 17 yılın en kötü performansı olarak kayıtlara geçti. Endeks bir ara 9.000 puanın altına kadar geriledi ve hâlâ bu kaybı telafi edebilmiş değil. Döviz rezervleri de benzer şekilde etkilendi. TCMB’nin swap hariç net rezervi mart başında 60 milyar dolara kadar çıkmışken, operasyon sonrası 41 milyar dolara kadar geriledi. Demir’e göre, bu müdahaleler olmasaydı dolar kuru 40 TL’nin altında kalabilir, bu da enflasyon beklentilerinde olumlu bir etki yaratabilirdi.
Faiz oranlarında bozulma
Şubat 2025’te ihtiyaç kredisi faiz oranları %61,11 ile son bir yılın en düşük seviyesine inmişti. Operasyonlar sonrası bu oran %75’e kadar çıktı ve temmuz ayında %70 civarında seyrediyor. Ticari kredi faizlerinde de benzer bir artış görüldü. Mart ortasında %55’lere kadar düşen oran, şu anda %61,30 seviyelerinde.
Güven endeksleri de geriledi
Tüketici güven endeksi mart ayında 85,9’a çıkarak iyimserliğe işaret ederken, operasyonların ardından TÜİK verilerinde sert bir düşüş yaşandı. Reel sektör güven endeksi de 100’ün üzerine çıkmışken 98,6’ya gerileyerek kötümser bir tablo çizdi.
“Kaybedilen sadece 4-5 ay değil”
Demir, “Bu yazıyı okuyup sadece 4-5 aylık bir kayıp yaşadığımızı düşünebilirsiniz. Oysa üretim altyapımızdan işsizliğe, yoksullaşmadan rezerv kaybına kadar çok daha büyük bir maliyetle karşı karşıyayız” diyerek siyasi müdahalelerin ekonomideki tahribatına dikkat çekti.
“Umut geri gelir mi?”
Yarınki toplantıda Merkez Bankası’nın yeniden faiz indirimi yapması bekleniyor. Ancak Demir’e göre, ekonomik iyileşme için faiz kararından daha fazlasına, toplumsal güvenin yeniden tesis edilmesine ve siyasi müdahalelerin sona ermesine ihtiyaç var.


