Nöbetçi Eczaneler
E-Ticaret ve perakende sektöründe dünya çapında milyarlarca doların harcandığı Black Friday çılgınlığının bu yılki serüveni nihayet bitti. Peki, bu kavram hayatımıza nasıl girdi?
Black Friday, dünya genelindeki mağazaların düzenlediği kampanyalarla küresel bir fenomen haline geldi. Son yıllarda, bu etkinlik özellikle çevrimiçi alışverişte önemli bir rol oynamaktadır. Türkiye’de ise “Efsane Cuma” veya “Muhteşem Cuma” adları ile de uygulanan Black Friday, ilk kez ABD’de ortaya çıktı. Şükran Günü’nden sonraki gün perakendeciler, yılbaşı alışverişi için stoklarını eritmek amacıyla büyük indirimler sunarak bu geleneği başlattılar.
Bu yıl 24 Kasım tarihinde başlayan Black Friday adını, o gün yaşanacak yüksek alışveriş hacmi, yoğunluktan kaynaklanan trafik kazaları ve hatta rekabetten dolayı tüketicilerin birbirine uyguladıkları şiddet olaylarına sahne olmasından almıştır. Amerika’da polis, şehir merkezinde ve alışveriş bölgelerinde yaya ve araç trafiğini tanımlamak için bu terimi kullanmaktadır.
Black Friday, tüketicileri “sınırlı sayıda stok” veya “belirli tarihler arası” gibi mesajlarla manipüle ederek acil satın alma isteği uyandıran bir alışveriş çılgınlığı olarak bilinmektedir. Mağazalara akın eden müşteriler, indirimli ürünleri kapmak için uzun kuyruklar oluştururlar ve bazı durumlarda ürünler tükendiği için kavgalar yaşanabilir.
Ancak, bu frenetik atmosferin ötesinde, Black Friday alışverişleri Noel sezonunu canlandırarak perakendecilere önemli gelir kaynakları sağlar. Tüketiciler için ise indirimli fiyatlarla ihtiyaç duydukları ürünleri avantajlı bir şekilde alma fırsatı sunan bir gün olarak düşünülmektedir.
Küreselleşen dünyada dijitalleşme ve rekabetin yükselmesiyle birlikte tüketim kültürü önemli bir rol oynamaktadır. Black Friday, büyük indirimler ve cazip fırsatlarla istenen ürünlere sahip olma dürtüsünü tetikleyen bir gün olarak öne çıkmaktadır. Markalar, o günü gerçek indirim mi kandırmaca mı stoklarını azaltmak ve kar elde etmek için planlamakta ve haftalar öncesinden pazarlama çabalarına odaklanmaktadır.
Ancak, özellikle pandemi sürecinde e-ticaretin hızla artmasıyla birlikte, Black Friday’in neden olduğu tüketimdeki aşırılık, hem tüketiciler hem de markalar tarafından daha eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirilmelidir.
Sürdürülebilirlik ve tüketici alışkanlıklarında değişim
Pandemi döneminde tüketicinin alışveriş alışkanlıklarının kökten değiştiğini ve online alışverişin önem kazandığını gösteren istatistiklere ulaşılmaktadır. Black Friday’in evrimi, özellikle dijital teknolojideki ilerlemelerle yakından ilişkilidir. Bu değişim, işletmelerle tüketiciler arasındaki etkileşim dinamiklerini geniş bir indirim ve promosyon yelpazesi içinde şekillendirmektedir.
2022’de yapılan bir çalışma, Black Friday’de online yapılan ödemelerin normal bir cumaya göre yüzde 55 daha fazla olduğunu ve cirosunun yüzde 70 daha yüksek olduğunu ortaya koymaktadır. Fiziksel mağazalardaki ödemeler ise yüzde 10 artmış ve ciroyu da yüzde 15 artırmıştır.
Black Friday, bazı çevreler tarafından eleştirilmekte ve sömürü olarak görülmektedir. Bu eleştirilerin temelinde, Black Friday’de uygulanan indirimlerin, perakendecilerin kâr marjlarını düşürmeye yönelik olduğu ve tüketicilerin ihtiyaç duymadıkları ürünleri satın almaya teşvik edildiği iddiaları yer almaktadır.
Green Alliance’a göre, Black Friday’de satın alınan ürünlerin yüzde 80’i ambalajlarıyla birlikte, kullanılmadan veya birkaç kez kullanıldıktan sonra çöpe atılmaktadır. ABD’de atıkların, Black Friday ile yılbaşı arasında yüzde 25 arttığı ve bu atıkların çoğunun ambalajlardan, geriye kalan kısmının da rastgele satın alınan kullanılmamış ürünlerden kaynaklandığı vurgulanmıştır.
Bu yılın “Geleneksel Kara Cuma” alışveriş çılgınlığı, marka sahiplerini ve perakendecileri, enflasyon, yaşam maliyeti krizi ve piyasa belirsizlikleri nedeniyle düşük satışlara karşı hazırlıklı hale getiriyor. Tüketiciler, finansal baskılara karşı verdikleri tepkinin yanısıra sürdürülebilirlik konusunda artan farkındalıklarının bir sonucu olarak da alışveriş alışkanlıklarını değiştiriyor. Bu durum, marka ve perakendecilerin, yüksek indirim yerine yüksek değer ve sorumlu satış stratejilerine yönelmelerini gerektirecek.
2023 Black Friday online satışlarda yeni rekor
Adobe Digital Inside Baş Analisti Vivek Pandya, grafikte görüldüğü gibi Black Friday’in yüksek talepten kaynaklanan 9,8 milyar dolarlık rekor harcamaya sebep olarak 2023 sezonunda da kontrolü ele geçirdiğini vurgulamıştır. 24 Kasım’da gerçekleşen Black Friday için online olarak rekor düzeyde 9,8 milyar dolar harcanmış ve böylece bir önceki yüksek seviye olan 2022’deki 9,12 milyar dolara göre yüzde 7,5 artış görülmüştür.
Black Friday’in yarattığı büyük indirimler ve artan tüketim, ürün taleplerindeki artışı da beraberinde getirmektedir. Bu durum, üretim, ambalajlama, taşıma ve atık yönetimi süreçlerinde enerji tüketiminde ve karbon emisyonlarında bir artışa neden olabilmektedir. Tüketicilerin uygun fiyatlarla alışveriş yapma isteği ve markaların yılın en yüksek satış rakamlarına ulaşma çabası, Black Friday’i özellikle moda ve teknolojik ürün sektörleri için bir fırsatlar günü haline getirmiştir.
Ancak, ticaret deneyim platformu Nosto’nun yaptığı bir araştırmaya göre, müşteri memnuniyetsizliği, online alışveriş iadelerinin yüzde 37,2’sini oluşturarak markalar için stok fazlası sorunlarına yol açmaktadır. İadelerin tekrar paketlenip gönderilmesi, modanın karbon ayak izini artırmaktadır.
Yüksek indirimler ve tüketici hırsı, gereksiz ürün alımlarına ve kullanılmayan ürünlerin atılmasına neden olurken, bu da çevresel atık sorunlarını beraberinde getirmektedir. Black Friday, düşünmeden alışveriş yapma eğilimini teşvik edebilir ve sürdürülebilir alışveriş alışkanlıklarının yerini alabilir. Büyük perakende zincirlerindeki yoğun talep, çalışanlara aşırı baskı yapabilir ve uzun çalışma saatleri, düşük ücretler ve zorlayıcı çalışma koşulları gibi sorunlara yol açabilir.
Fiziksel mağazalardaki yoğunluk ve çevrimiçi alışveriş sitelerindeki artan trafik, şehir trafiği ve online altyapı sorunlarına neden olabilir. Bazı durumlarda, büyük indirimlerin yol açtığı yoğunluk ve rekabet, hırpalama veya şiddet olaylarına sebep olabilmektedir.
Tüketici endişeleri: İndirim ikilemi
Black Friday döneminde markaların gerçek bir indirim uygulamama algısı tüketiciler arasında yaygın bir endişe olarak göze çarpmaktadır. Fiyatların önceden yüksek gösterilip sonra normal seviyeye düşürülmesi, tüketicilerde olumsuz tepkilere neden olmaktadır.
Bu yılki Black Friday kampanyalarının, genelde sezon boyunca uygulanan standart indirim taktiklerinden öteye geçmediği düşünülmektedir. Hatta bazı markalar, rutin yüzde 10-20 indirimleri “efsane”olarak tanıtarak tepki çekmiştir.
Pazarlamasyon internet sitesinde yer alan bir makalede, Which?‘in yaptığı bir araştırmada Black Friday’de “indirimli” olarak satılan her 10 ürünün 9’u (%87) yılın diğer dönemlerinde daha ucuza veya aynı fiyata satıldığı sonucu ortaya çıkmıştır.
Bu olumsuzluklar, tüketicileri, işletmeleri ve çevreyi etkileyen çeşitli faktörleri içermektedir. Sürdürülebilir alışveriş alışkanlıklarının ve etik iş uygulamalarının teşvik edilmesi, bu olumsuzlukları azaltmaya yardımcı olabilir. Black Friday’in bir pazarlama stratejisi olarak değerlendirilmesi, işletmenin hedefleri, sektörü ve müşteri tabanına bağlı olarak değişiklik gösterebilir.
İşletmeler, avantajları ve dezavantajları dikkate alarak bu stratejiyi dikkatlice planlamalı ve uygulamalıdır. Bu nedenle, tüketicinin hızlı tüketim çılgınlığına kapılmak yerine ihtiyaç duyulan ürünleri doğru bir değerlendirme ile satın almasının, hem marka hem çevre hem ekonomi için en sürdürülebilir seçenek olduğunun farkına varılmalıdır.
KAYNAKLAR:
https://www.infobip.com/blog/black-friday-shopping-trends-and-insights
https://www.pazarlamasyon.com/black-friday-indirimlerinin-ne-kadari-kandirmaca