Nöbetçi Eczaneler
Antalya Tarım Konseyi (ATAK), yaş meyve sebze sektöründe uzun süredir tartışma konusu olan hal yasasına ilişkin görüş ve önerilerini içeren bir rapor hazırladı. “Yaş Meyve Sebze Piyasası ve Hal Mevzuatı: Tespitler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri” başlıklı rapor, ATAK heyeti tarafından Ticaret Bakan Yardımcısı Mahmut Gürcan’a sunuldu.
Zamanlama kritik önemde
ATAK tarafından sektör paydaşlarıyla birlikte hazırlanan “Yaş Meyve Sebze Piyasası ve Hal Mevzuatı: Tespitler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri” başlıklı raporda, hal yasasına katkı sağlamak hedefleniyor. Son yasal düzenlemenin 2010 tarihli 5957 sayılı kanun ve 2012 tarihli yönetmelikle yapıldığını hatırlatan raporda, aradan geçen 15 yılda düzenlemelerin etkinliğine dair herhangi bir etki analizinin yapılmadığı ya da yayımlanmadığı belirtildi.
Bloomberg HT’den İrfan Donat’ın haberine göre, yaş meyve sebze (YMS) piyasasının doğası gereği hızlı, kısa ömürlü ve fiyat dalgalanmalarına açık olduğuna dikkat çekilen raporda, zamanlamanın bu alanda kritik önemde olduğu vurgulandı.
Antalya’daki hal işlem hacmi 2010’a kıyasla ortalama %60 azaldı
Rapora göre, mevcut düzenlemelerle YMS ürünlerinin hallerden fiziki geçiş zorunluluğu kaldırıldı. Ancak hal içi ve dışındaki ticaretin Hal Kayıt Sistemi’ne (HKS) kaydı zorunlu hale geldi. Sisteme veri girişlerinde beyan esas alınırken, icmal sistemi kaldırıldı. Hal dışına çıkarılan ürünlerde HKS kaydı varsa %1, kaydı yoksa %2 oranında rüsum kesiliyor. Bu uygulamaların ardından Antalya’daki hal işlem hacminin 2010’a kıyasla ortalama %60 azaldığı bildirildi.
Raporda ayrıca, son 15 yılda dünya genelinde YMS üretim alanı %30, Türkiye’de ise %12 arttı. Buna karşılık üretim miktarı dünyada %55, Türkiye’de %50 artarken, Türkiye’nin dünya üretimindeki payı %2,8 seviyesinde sabit kaldı. Dünya YMS ihracatı %270, Türkiye’nin ihracatı ise %210 oranında yükseldi.
2023 verilerine göre Türkiye’de üretilen yaklaşık 60 milyon ton YMS’nin %11’i Antalya’da üretildi. Kentteki üretimin %50’den fazlası örtü altı üretimden gelirken, ürünlerin sadece %15’i hallerden fiziki olarak geçti, %15’i ise ihracata konu oldu. Böylece üretimin %70’i bu iki kanal dışında ticarete konu edildi. Antalya’daki fiyat oluşumunun ise büyük ölçüde hallerde gerçekleştiği ve ihracatçıların ürünlerini genellikle küçük çiftçilerden küçük partiler halinde topladığı aktarıldı.