Nöbetçi Eczaneler
Ekonomist Arda Tunca, Paranaliz’de yayımlanan değerlendirmesinde, Amerika Birleşik Devletleri’nin “beyaz yaka resesyonu” olarak tanımlanan yeni bir durgunluk sürecine girdiğini belirtti. Tunca’ya göre bu süreç, sanayi üretimi veya inşaat gibi alanlarda değil, ofislerde, teknoloji merkezlerinde ve idari işlerde yoğunlaşıyor.
Büyük şirketlerde işten çıkarma dalgası
Tunca, son dönemde Amazon, Paramount, UPS ve Target gibi büyük şirketlerin toplam 31.800 kişilik işten çıkarma açıkladığını, bu işten çıkarmaların büyük bölümünün beyaz yaka pozisyonlarında gerçekleştiğini ifade etti.
Arda Tunca, bazı firmaların yapay zekâ entegrasyonunu işten çıkarmaların temel nedeni olarak gösterdiğini, diğerlerinin ise artan gümrük tarifeleri ve düşen tüketici harcamalarına dikkat çektiğini belirtti. Challenger, Gray & Christmas verilerine göre, ABD’de şirketler Ocak-Eylül 2025 döneminde yaklaşık bir milyon kişilik işten çıkarma duyurusu yaptı.
Tunca, yapay zekâ sistemlerinin kurumsal operasyonlara entegre edilmesiyle birlikte, idari ve analitik görevlerin giderek otomasyona geçtiğini vurguladı. Bu dönüşümün yalnızca verimlilik artışı değil, doğrudan istihdam daralması yarattığını söyledi.
Fed gelişmeleri yakından izliyor
Trump yönetiminin tarife politikalarının da şirketlerin maliyetlerini artırarak istihdam baskısını güçlendirdiğini kaydeden Tunca, ABD-Çin ticaret geriliminin yatırım kararları üzerinde belirsizlik yarattığını ifade etti.
Tunca Fed’in bu gelişmeleri yakından izlediğini belirtti. Fed Başkanı Powell’ın yapay zekâ ve göç kısıtlamalarının istihdam yaratma üzerinde etkili olabileceğini vurguladığını hatırlatan Tunca, para politikası ile istihdam arasındaki korelasyonun zayıfladığını söyledi.
“Beyaz yaka resesyonu”nun döngüsel değil yapısal bir gelişme olduğuna dikkat çeken Tunca, teknoloji kaynaklı verimlilik artışlarının yeni istihdam olanaklarıyla dengelenemediğini belirtti. Bu durumun, orta kademe yönetim, finans, insan kaynakları ve pazarlama gibi alanlarda baskı yarattığını ifade etti.
Çöküşten ziyade ekonomik dokuda bir yeniden yapılanma
Tunca, gelişmelerin ABD işgücü piyasasında gelir kutuplaşmasını derinleştirdiğini, yüksek ücretli teknoloji pozisyonlarının genişlerken orta düzey pozisyonların daraldığını, düşük ücretli hizmet sektörünün ise kötü koşullarda varlığını sürdürdüğünü kaydetti.
Kurumsal istihdamdaki daralmanın politik ekonomi üzerinde de etkili olabileceğini belirten Tunca, bu sürecin sanayi politikası reformları, yapay zekâ düzenlemeleri ve evrensel temel gelir gibi sosyal güvence mekanizmalarına yönelik talepleri artırabileceğini ifade etti.
Tunca, mevcut durumun bir çöküşten ziyade ekonomik dokuda bir yeniden yapılanma anlamına geldiğini belirterek, “Beyaz yaka resesyonu, milli gelirin daralmasından ziyade kimin çalıştığı, nasıl çalıştığı ve hangi becerilerin değerli kaldığıyla ilgili bir konu” değerlendirmesinde bulundu.