Nöbetçi Eczaneler
ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), 24 Temmuz’da yayımladığı yaptırım paketinde İstanbul merkezli Zedpay Finansal Sistem ve Hizmetleri A.Ş. ile şirketin yönetim kurulu başkanı Mehdi Rezazadeh’i yaptırım listesine ekledi. OFAC, Zedpay’in yaptırım kapsamındaki Zedxion isimli kripto platformuna dijital cüzdan, itibari para mutabakatı ve sınır ötesi ödeme kapasitesi sağladığını öne sürdü.
Karar doğrudan Zedpay’i hedef alsa da finans sektöründe asıl dikkat çeken konu, uluslararası ödeme sistemlerine entegre çalışan diğer banka ve fintech şirketlerinin bundan nasıl etkileneceği oldu.
Türk bankaları için otomatik bir yasak anlamına gelmiyor
OFAC yaptırımı, Türkiye’deki bankaların veya ödeme kuruluşlarının Zedpay ile çalışmasının otomatik olarak yasaklandığı anlamına gelmiyor.
Ancak uluslararası bankacılık sisteminde faaliyet gösteren kuruluşlar açısından farklı bir tablo ortaya çıkıyor.
ABD doları üzerinden gerçekleştirilen işlemler, uluslararası muhabir bankacılık ilişkileri veya ABD finansal sistemiyle bağlantılı ödeme zincirleri bulunan kurumlar, yaptırım listelerini düzenli olarak taramak ve riskli karşı tarafları tespit etmekle yükümlü bulunuyor.
Bu nedenle finans kuruluşlarının;
- müşteri tanıma (KYC) süreçlerini,
- kara para aklamayı önleme (AML) kontrollerini,
- yaptırım tarama (Sanctions Screening) sistemlerini,
- karşı taraf risk analizlerini
yeniden gözden geçirmesi bekleniyor.
En büyük risk “ikincil yaptırım” değil, uyum riski
Finans sektöründe ilk akla gelen kavramlardan biri “ikincil yaptırım” olsa da uzmanlara göre günlük operasyonlarda daha belirleyici olan konu “compliance” yani yaptırım uyumu.
Uluslararası bankalar, ödeme kuruluşları ve teknoloji sağlayıcıları, OFAC listesinde bulunan kişi ve kuruluşlarla doğrudan veya dolaylı işlem yapılmasını önlemek amacıyla çok katmanlı tarama sistemleri kullanıyor.
Bu nedenle yaptırım listesine giren bir şirketle iş ilişkisi bulunan kurumlar;
- ilave bilgi talebiyle karşılaşabiliyor,
- bazı transferlerde gecikmeler yaşayabiliyor,
- uluslararası muhabir bankalar tarafından ek incelemeye tabi tutulabiliyor,
- işlem bazında ayrıntılı açıklama vermek zorunda kalabiliyor.
Bu süreç her kurum için aynı sonucu doğurmuyor. Riskin düzeyi; işlemin niteliğine, para birimine, kullanılan ödeme altyapısına ve ABD finans sistemiyle olan bağlantısına göre değişiyor.
Fintech sektörü açısından yeni bir dönemin işareti olabilir
Son yıllarda Türkiye’de ödeme kuruluşları ve elektronik para şirketlerinin sayısı hızla arttı.
Sektör büyürken sınır ötesi para transferleri, dijital cüzdanlar, kripto varlık platformları ve uluslararası ödeme altyapıları arasındaki entegrasyon da güçlendi.
Zedpay dosyası, bu alanlarda faaliyet gösteren şirketlerin yalnızca finansal performanslarının değil, yaptırım uyumu ve uluslararası düzenlemelere uyum süreçlerinin de yatırımcılar ve iş ortakları açısından daha yakından izlenebileceğini gösteriyor.
Bu durumun özellikle;
- uluslararası ortaklık kurmak isteyen fintech şirketleri,
- yabancı yatırım arayan girişimler,
- küresel ödeme ağlarına entegre çalışan kuruluşlar
için uyum süreçlerini daha kritik hale getirmesi bekleniyor.
Bankalar bundan sonra neye daha fazla dikkat edecek?
Sektör temsilcilerine göre benzer dosyaların ardından bankaların ve ödeme kuruluşlarının özellikle şu alanlara daha fazla odaklanması bekleniyor:
- Yaptırım listelerinin daha sık güncellenmesi ve taranması
- Müşteri ve faydalanıcı sahiplik yapılarının daha ayrıntılı incelenmesi
- Sınır ötesi para transferlerinde ilave belge talep edilmesi
- Kripto varlık platformlarıyla çalışan müşterilere yönelik risk analizlerinin artırılması
- Uluslararası muhabir bankaların taleplerine daha hızlı yanıt verebilecek uyum altyapısının güçlendirilmesi
Bu uygulamaların önemli bölümü zaten mevcut düzenlemelerin parçası olsa da, uluslararası yaptırım dosyalarının ardından uygulamada daha hassas davranılması bekleniyor.
Türkiye açısından asıl mesaj ne?
Zedpay kararı, tek başına Türkiye’deki fintech sektörüne yönelik yeni bir düzenleme anlamına gelmiyor.
Ancak dosya, Türkiye’de faaliyet gösteren finansal teknoloji şirketlerinin uluslararası yaptırım rejimleri, sınır ötesi ödeme altyapıları ve uyum süreçleri açısından daha yoğun bir denetim ortamıyla karşılaşabileceğine işaret eden önemli bir örnek niteliği taşıyor.
Özellikle küresel finans sistemine entegre çalışmak isteyen şirketler için teknik altyapı kadar yaptırım uyumu, müşteri doğrulama ve uluslararası standartlara uygun risk yönetimi süreçleri de rekabet avantajının önemli unsurlarından biri haline geliyor.
tclira.com