Pandemi döneminde yükselen tarım emtia fiyatları çiftçilere geçici bir rahatlama sağlarken, sonrasında tablo hızla tersine döndü. Bugün birçok tarımsal ürünün fiyatı zirve seviyelerine göre yüzde 40’a varan oranlarda gerilemiş durumda. Buna karşın mazot, gübre, işçilik ve finansman maliyetleri artmaya devam ediyor.
Tarımsal iflaslar son altı yılın zirvesinde
Bu dengesizlik, ABD’de tarımsal iflasları son altı yılın en yüksek seviyesine taşırken, Bloomberg’in verileri sektördeki finansal baskının giderek derinleştiğine işaret ediyor. Uzmanlar, sorunun yalnızca çiftçilerle sınırlı kalmayarak kırsal ekonominin tamamını etkilediğini belirtiyor.
Ticaret gerilimleri de tabloyu ağırlaştırıyor. Çin, Kanada ve Meksika ile yaşanan anlaşmazlıklar ihracat pazarlarını daraltırken, enerji ve gübre maliyetlerini etkileyen jeopolitik riskler üretim maliyetlerini yukarı çekiyor. Öte yandan göçmen işgücüne yönelik sıkı politikalar da tarım sektöründe iş gücü maliyetlerini artırıyor.
Artan borçlanma ihtiyacı ve yüksek faiz ortamı, çiftçilerin geri ödeme kapasitesini zayıflatırken, tarımsal işletme kredilerinde de hızlı bir yükseliş yaşanıyor.
Krizin etkisi tarlanın ötesine yayılıyor
Yaşanan daralma yalnızca çiftliklerle sınırlı kalmıyor. Tarımın yoğun olduğu bölgelerde yerel bankalar, tarım ekipmanı satıcıları, girdi tedarikçileri ve küçük esnaf da doğrudan bu krizden etkileniyor.
Minnesota gibi eyaletlerde tarım makinesi bayilerinin kapanmaya başlaması dikkat çekerken, çiftçilerin yeni ekipman almak yerine mevcut makineleri onarmayı tercih ettiği görülüyor. Gübre kullanımında da tasarruf eğilimi artıyor.
Bu durum, tarım makineleri üreticilerine de yansımış durumda. Son iki yılda sektördeki büyük firmaların binlerce kişiyi işten çıkarması, talepteki düşüşün bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
1980’ler krizi yeniden mi yaşanıyor?
Kırsal Amerika’da yaşanan gelişmeler, birçok analist tarafından 1980’lerdeki büyük tarım kriziyle karşılaştırılıyor. O dönemde yüksek faiz ve düşük ürün fiyatları yüz binlerce çiftliği iflasa sürüklemiş, birçok kırsal bölge ciddi ekonomik darbe almıştı.
Bugünkü tablo henüz aynı ölçekte olmasa da benzer risk sinyalleri dikkat çekiyor. Arazi değerlerindeki görece güçlü seyir ve devlet destekleri şimdilik süreci yavaşlatan unsurlar olarak öne çıkıyor.
Belirsizlik sektörde en büyük sorun
Sektör temsilcileri ise en büyük problemin öngörülebilirlik eksikliği olduğuna dikkat çekiyor. Süresi dolan Tarım Yasası’nın (Farm Bill) yenilenmemesi, çiftçilerin gelecek planlamasını zorlaştırıyor.
Uzun vadeli üretim döngülerine sahip tarım sektöründe, destek mekanizmalarına ilişkin belirsizlik yatırım kararlarını da doğrudan etkiliyor.
tclira.com


