Türkiye ekonomisinin lokomotif sektörü olarak adlandırılan otomotivde ilginç bir dönem yaşanıyor.
Her ay iç pazarda satış rekorları kırılırken, diğer taraftan kapasite kullanım oranları ve yerli üretim geriliyor.
Ayrıntılara birazdan değineceğiz…
Öncelikle verileri ele alalım.
13 üyesiyle sektörün çatı kuruluşu konumunda olan Otomotiv Sanayii Derneği (OSD), 2025 yılının Ocak-Haziran dönemine ait üretim ve ihracat adetleri ile pazar verilerini açıkladı. Buna göre, yılın ilk 6 aylık döneminde toplam otomotiv üretimi bir önceki yılın aynı dönemiyle paralel seyretti ve 706 bin 422 adet olarak gerçekleşti. Otomobil üretimi ise yüzde 5 azalarak 439 bin 101 adet olarak gerçekleşti. Traktör üretimiyle birlikte toplam üretim ise 722 bin 309 adedi buldu. Yılın ilk altı aylık döneminde ticari araç grubunda üretim bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 9, hafif ticari araç grubunda yüzde 11 artarken ağır ticari araç grubunda ise yüzde 13 geriledi. Bu dönemde, otomotiv sanayisinin kapasite kullanım oranı yüzde 67 olarak gerçekleşti. Araç grubu bazında kapasite kullanım oranları ise hafif araçlarda (otomobil + hafif ticari araç) yüzde 68, kamyon grubunda yüzde 56, otobüs-midibüs grubunda yüzde 63 ve traktörde yüzde 42 seviyesinde gerçekleşti.

Otomotivde genel tablo bu şekilde…
Bir grup ekonomi ve otomotiv gazetecisi olarak OSD Başkanı Cengiz Eroldu ile yılın ilk 6 ayındaki gelişmeleri değerlendirmek üzere bir araya geldik.
Eroldu, her zamanki şeffaf yaklaşımı ile tüm sorularımıza ayrıntılı bir şekilde yanıt verdi.
Yerli üretimdeki durumu sorduğum Eroldu, şu yanıtı verdi:

“Pazarda iyi olmayan, yerli üretimden iç piyasada olan satışların düşmeye devam etmesi. Geçen sene %32 şeklindeyken, bu sene ilk 6 ayda %29’a düştük. Hatırlayacaksınız, en yüksek yerli araç payı da %46 olmuştu. Son 10 yıllık rakamlara baktığımız zaman burada da sanayide düşme eylemi görüyoruz. Bu da aslında üretimi de aynı şekilde olumsuz olarak etkiliyor.
Aslında zaten negatif tablo iç pazardaki yerli payın azalmasından geliyor. İlk 6 ayda %29, bunun haziranına bakarsanız %24. Yani iç pazar büyürken, iç pazar payının düşmesi zaten bizi üretim anlamında desteklemiyordu. Dolayısıyla üretimin burada destekçisi aslında daha fazla ihracat yapabilmek, orada da rekabetçilikle ilgili sorunlarımız var. Aslında sektörün şu andaki sıkışıklığı o. Yoksa %67 kapasite kullanımı iyi bir kapasite kullanımı değil, biz de memnun değiliz. Yani 67 ile sektörün çok kârlı olması zor. Ya rekabetçiliği iyileştirip bizim ihracata daha fazla gitmemiz lazım veya bu Türkiye’deki pazarın büyüyen bölümlerine yönelik sanayinin yatırımlar yapıyor olması lazım.”
Cengiz Eroldu ayrıca yaptığı sunumda, “Yerli üretim payında yine alt segmentlere baktığımız zaman otomobilde %29, hafif ticari araçlarda %20, kamyonda da %59’luk yerli paylarımız var. Toplamda %29’a tekabül ediyor. Yine otobüs ve traktörde %100’e yakın yerli payımız sevindirici ama diğer alt gruplarda maalesef performansımızın çok iyi olduğunu söyleyemeyeceğiz” ifadelerini kullandı.
***
Otomotivdeki tablo belirsizliğe işaret ediyor.
Elektrifikasyonun ve mobilitenin hızla arttığı sektörde Türkiye yerli kapasite kullanım oranını artırmak zorunda.
Bu arada Togg halen OSD üyesi değil.
Hangi hesaplar nedeniyle bu üyelik gerçekleşmiyor bilemiyoruz ama sektörün çatı kuruluşunda Togg gibi önemli bir markanın yer almaması soru işaretlerini artırıyor.


