Emekli ikramiyesinde büyük erime: 2018’de 3 çeyrek altın alan ikramiye bugün çeyreğin üçte birine düştü

İktidarın önümüzdeki günlerde Meclis’e sunması beklenen “torba teklif” ile emeklilere verilen bayram ikramiyesinin 4 bin liradan 5 bin liraya çıkarılması öngörülüyor. Ancak veriler, ikramiyenin yıllar içinde ciddi biçimde eridiğini ortaya koyuyor.

Çeyrek altına göre ikramiyenin değer kaybı yüzde 900’e ulaştı

Türkiye’de yaklaşık 5 milyon emekli en düşük aylık olan 20 bin lira ile geçinmeye çalışıyor. Türk-İş’in ocak ayı verilerine göre açlık sınırı 31 bin 224 TL seviyesinde bulunuyor. En düşük işçi emeklisi aylığı 20 bin 657 lira, en düşük memur emeklisi aylığı ise 26 bin 54 lira olarak hesaplanıyor. Ortalama memur emeklisi aylığı 31 bin 843 lirayla açlık sınırına yakın seyrediyor.

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu üyesi CHP Malatya Milletvekili Veli Ağbaba’nın hazırladığı rapora göre, 2018 yılında bin lira olarak verilmeye başlanan bayram ikramiyesi, o dönemde 3 çeyrek altın alabiliyorken bugün yalnızca çeyrek altının üçte birine karşılık geliyor. Çeyrek altına göre ikramiyenin değer kaybı yüzde 900’e ulaştı.

Rapora göre, ikramiye ilk verildiğinde asgari ücretin yüzde 62’sine denk gelirken, bugün bu oran yüzde 14’e geriledi. 2018’de 220 dolar olan bin liralık ikramiye, bugün 92 dolara karşılık geliyor.

“En düşük emekli aylığı asgari ücretle eşitlensin” önerisi

Temel gıda ürünleri üzerinden yapılan hesaplamalar da alım gücündeki düşüşü ortaya koyuyor. 2018’de ikramiye ile 35 kilo dana eti alınabilirken bugün yalnızca 4 kilo alınabiliyor. Aynı dönemde ikramiye ile alınabilen yumurta miktarı 3 bin 225 adetten 286 adede düştü. Dana eti ve yumurta bazında alım gücünün korunması durumunda ikramiyenin sırasıyla 32 bin 900 TL ve 45 bin 150 TL olması gerektiği hesaplandı.

Araştırmada tavuk eti, ayçiçek yağı, beyaz peynir, tereyağı, süt, domates, pirinç ve makarna gibi ürünlerde de büyük kayıplar yaşandığına dikkat çekildi. Tavuk etinde 59 kilo, ayçiçek yağında 118 kilo, beyaz peynirde 52 kilo, sütte 202 litre, makarnada ise 982 paketlik alım gücü kaybı tespit edildi.

Raporda, emekli bayram ikramiyesinin en az bir maaş tutarında olması gerektiği vurgulandı. En düşük emekli aylığının da asgari ücret seviyesine yükseltilmesi talep edildi. Açıklamada, “2018’den bu yana sembolik hale gelen emekli bayram ikramiyesinin alım gücünün yeniden sağlanması için en az 17 bin 500 liraya çıkarılması gerekiyor. CHP olarak önerimiz ise en düşük emekli aylığı ile bayram ikramiyesinin asgari ücrete eşitlenmesidir” denildi.

“Bayram ikramiyesi pula dönüştürüldü”

Çalışmaya ilişkin değerlendirmede bulunan Prof. Dr. Aziz Çelik de, ikramiyenin yıllar içinde “pula döndürüldüğünü” belirterek, asgari ücret ya da milli gelir artışına paralel bir güncelleme yapılması halinde ikramiyenin 2026 yılında 17 bin 500 ile 20 bin lira arasında olması gerektiğini ifade etti.