Mahfi Eğilmez’den önemli itiraz geldi: Bir ülkede enflasyon yüksek, kur sabitse gelirler artmış gibi görünür

iktisatçı Mahfi Eğilmez, kişi başı gelir hesaplamalarının yanıltıcı olabileceğine dikkat çekerek, yüksek enflasyon ve sabit kurun geliri olduğundan fazla göstermiş olabileceğini vurguladı. Eğilmez, bu durumun gelir dağılımındaki adaletsizliği de gizlediğini belirtti.

Kendi blogunda konuya dair bir yazı kaleme alan Eğilmez, kişi başı gelir hesaplamalarının nasıl yapıldığını detaylarıyla anlattı. Eğilmez, hesaplama yöntemine dikkat çekerek, “Bir ülkede enflasyon yüksek, kur sabitse gelirler artmış gibi görünür” değerlendirmesinde bulundu.

Kişi başı gelir nasıl hesaplanıyor?

Eğilmez, kişi başı gelirin hesaplanışını örneklerle şöyle özetledi:

• Cari fiyatlarla GSYH, ekonomide üretilen mal ve hizmetlerin piyasa fiyatları üzerinden toplamıyla bulunuyor. Hesaplamada enflasyon dikkate alınmıyor.
• Örneğin bir önceki yıl GSYH 100 TL iken, ekonomi büyümesin fakat fiyatlar yüzde 50 artsın. Bu durumda cari GSYH 150 TL olur.
• Dolar kuru sabit kalırsa, dolar cinsinden GSYH önceki yıl 20 dolar, bu yıl 30 dolar olarak hesaplanır.
• Nüfus değişmezse, kişi başına gelir önceki yıl 2 dolar, bu yıl 3 dolar görünür; yani yüzde 50 artış söz konusudur. Ancak reel olarak herhangi bir artış yoktur.
• Eğilmez, “Özetle, yüksek enflasyon ve sabit kur ortamında kişi başına gelir artmış gibi görünür. Bu tür bir ortamda hükümetlerin enflasyonun düşmesini istememesi anlaşılabilir” dedi.

Gelir dağılımında ciddi bozukluk

Mahfi Eğilmez, Türkiye’nin kişi başı geliri yüksek görünse de gelir dağılımında ciddi bozukluklar bulunduğunu vurguladı. 2023 verilerine göre nüfusun yüzde 60’ı (53,2 milyon kişi) ortalama 15.325 dolarlık kişi başı gelirin altında gelir elde ediyor. Ortalama gelire ulaşan nüfus ise yalnızca 35,4 milyon kişi.

Eğilmez, bu tabloyu değerlendirerek şunları kaydetti:

• Türkiye, yüksek enflasyon ve carry trade kaynaklı kur baskısıyla GSYH ve kişi başı gelirini sürekli yüksek göstermekte.

• Enflasyonun tek haneye düşmesi ve kur baskısının kalkmasıyla bu göstergeler hızla düşer.

• Sorunun temelinde gelir dağılımındaki bozukluk yer alıyor.

• Yanlış bir tabloyu düzeltmenin yolu, gerçekleri kabul etmekten geçiyor.